Enige erfgenaam is ook executeur?

8.4
Pablo van Klinken is notarieel jurist en ondernemer. Al jaren actief op het snijvlak tussen juridische dienstverlening, informatie en technologie. Zeer succesvol in het opzetten van commercieel werkende nieuwe initiatieven. Drijvende kracht achter DoeHetZelfNotaris. Afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam in Nederlands Recht.
Ben ik als enig erfgenaam automatisch executeur?

Nee in formele zin ben je niet automatisch executeur. Dat kun je alleen zijn via een testament. Zijn er verder geen erfgenamen? Dan ben je in de praktijk wel vergelijkbaar met een executeur. Je hoeft geen verantwoording aan anderen af te leggen.

Enige erfgenaam ook altijd executeur

Rechtssysteem

Het kan voorkomen dat een overleden erflater slechts één erfgenaam heeft. De vraag die dan kan spelen is of die erfgenaam de erfenis of nalatenschap als executeur mag gaan afwikkelen. In de praktijk ben je als enige erfgenaam aan niemand verantwoording verschuldigd.

Executeur benoemen in testament

Je kunt alleen formeel executeur zijn als de overledene jou als executeur heeft benoemd of aangewezen in een testament. Zie ook Verklaring van Executele.

Als je de enige erfgenaam bent, dan ben je daarmee niet automatisch of tegelijkertijd ook formeel executeur. Je kunt jezelf niet als executeur benoemen. Ook niet als er geen andere erfgenamen zijn waar je mee moet overleggen. Maar in de praktijk kan je wel als executeur te werk gaan, omdat er geen andere erfgenamen zijn waarmee je moet overleggen.

Wanneer en wie heeft recht op de wettelijke overlijdensuitkering?

Je hebt recht op een overlijdensuitkering als je behoort tot de nagelaten betrekkingen van de overleden werknemer. Dit zijn niet altijd de erfgenamen. De wet bepaalt wie dit zijn.

Recht op overlijdensuitkering

Bij het overlijden van een werknemer moeten de betrokkenen veel zaken regelen. Eén van die zaken is de wettelijke overlijdensuitkering die de werkgever moet betalen. Wanneer heeft iemand recht op deze uitkering, en wie heef er recht op? En hoe krijg je die uitkering?

Je hebt alleen recht op een overlijdensuitkering als je een behoort tot de nagelaten betrekkingen van de overleden werknemer. De wet bepaalt wie de nagelaten betrekkingen zijn. Dat is niet hetzelfde als erfgenamen. De overlijdensuitkering valt dus ook niet in de erfenis. Of je wel of geen erfgenaam bent, is voor de overlijdensuitkering dus niet van belang.

Wie heeft recht op de uitkering?

Alleen de onderstaande personen behoren tot de nagelaten betrekkingen en hebben dus recht op de overlijdensuitkering:

overlijdensuitkering
  1. De echtgenoot of geregistreerd partner met wie de overleden werknemer samenleefde of degene met wie de overleden werknemer ongehuwd samenleefde.

Als die er niet (meer) is:

  1. De minderjarige kinderen van de overleden werknemer die hij of zij grotendeels onderhield.

Als die er niet zijn of als de kinderen meerderjarig zijn:

  1. De persoon met wie de overleden werknemer in gezinsverband leefde en onderhield (bijvoorbeeld inwonende ouders).

Van ongehuwd samenleven is sprake als twee ongehuwden personen samenwoonden met uitzondering van bloedverwanten in de eerste graad (bijvoorbeeld ouders en kinderen).

Geen recht op overlijdensuitkering

Als je onder de nagelaten betrekkingen valt, dan heb je recht op de overlijdensuitkering. Je mag daar niet van worden uitgesloten. Maar je hebt niet altijd recht op de overlijdensuitkering. Dat heb je niet als:

  1. De werknemer voor het overlijden geen recht op loon had; of
  2. Door zijn of haar eigen toedoen geen recht had op een ziekte- of arbeidsongeschiktheidsuitkering.

Soms had de overleden werknemer geen recht op loon. Bijvoorbeeld bij een zieke werknemer waarbij de ziekte opzettelijk door hem of haar was veroorzaakt of als de werknemer zonder geldige reden niet meewerkte aan re-integratie.

Hoogte uitkering

De overlijdensuitkering is altijd minimaal gelijk aan één bruto maandsalaris inclusief vakantiegeld. In de arbeidsovereenkomst of cao kan een hogere uitkering zijn afgesproken, maar nooit een lagere. Bijvoorbeeld twee of drie maandsalarissen.

Let op: soms kon de overledene nog inkomen tegoed hebben uit de Ziektewet, WAO of WIA. De werkgever kan die uitkeringen aftrekken van de overlijdensuitkering. Een overlijdensuitkering tot maximaal drie maandsalarissen is belastingvrij.

Aanspraak op overlijdensuitkering

De werkgever is verplicht om de overlijdensuitkering te betalen. Er is daarvoor geen wettelijke termijn. Het is echter gebruikelijk dat de werkgever dat zo snel mogelijk na het overlijden doet en in ieder geval als de rechthebbende erom verzoekt.

De betaling van de overlijdensuitkering zal meestal op de bankrekening van de overledene zijn. Je kunt ook afspreken dat de uitkering op een andere bankrekening komt te staan. In sommige gevallen zal de uitkering worden betaald via een verzekering.

Het is verstandig om zo snel mogelijk aanspraak te maken op de overlijdensuitkering, omdat die aanspraak kan verjaren. Je mag er echter, voor wat reden dan ook, voor kiezen om afstand te doen van de overlijdensuitkering.

Verzoek tot betaling

Soms betaalt de werkgever niet of niet vrijwillig de overlijdensuitkering. Je kan dan een brief sturen aan de werkgever waarin je een verzoek doet tot betaling van de overlijdensuitkering. Het is ook verstandig om daarbij naast andere bewijsmiddelen een kopie van een Verklaring van Erfrecht bij te voegen.

Mag je in een huishoudelijk reglement afwijken van de statutaire eisen voor bestuurders?

Nee, in een huishoudelijk reglement mag je niet afwijken van de statutaire eisen voor bestuurders. Het huishoudelijk reglement mag niet in strijd zijn met de statuten.

Afwijken van statutaire eisen bestuurder in huishoudelijk reglement

afwijken

Verenigingen, zoals Verenigingen van Eigenaren (VvE), en stichtingen kunnen naast de statuten een huishoudelijk reglement hebben.

In de statuten kunnen voorwaarden of eisen zijn gesteld voor de benoeming van een bestuurder. Bijvoorbeeld de voorwaarde dat de bestuurder meerderjarig moet zijn en op een bepaalde leeftijd vrijwillig moet aftreden. Kan je in het huishoudelijk reglement een hiervan afwijkende regeling opnemen, zodat de regeling uit de statuten eigenlijk komt te vervallen?

Statuten gaan vóór huishoudelijk reglement

Een huishoudelijk reglement regelt de interne organisatie en werkwijze van een rechtspersoon in aanvulling op de statuten. Als er per ongeluk tegenstrijdige bepalingen zijn, dan zijn de statuten van een hogere orde en dus leidend.

Huishoudelijk reglement mag niet afwijken van statuten

Je kunt in een huishoudelijk reglement niet afwijken van de statuten. Hier is een dwingende regel gegeven, ook niet met een uitzonderingsbepaling. Huishoudelijke reglementen zijn aanvullingen, geen wijzigingen van statuten.

De vraag is wel of een van de statuten afwijkende regel in een huishoudelijk reglement wel geldig is, als de statuten bepalen dat in een huishoudelijk reglement een andere afwijkende regeling kan bevatten. Bij een geschil zal uiteindelijk de rechter zich daarover moeten buigen. Het is verstandig om in de statuten zelf een uitputtende regeling op te nemen en in het huishoudelijk reglement enkel aanvullende bepalingen op te nemen. Dan neem je zoveel mogelijkheid onduidelijkheid weg over wat nu wel of niet voorgaat.

Modelregelingen

Heb je voor jouw organisatie een huishoudelijk reglement nodig? Een goed model van een huishoudelijk reglement voor een stichting en een huishoudelijk reglement voor een vereniging en zelfs een specifiek huishoudelijk reglement voor een personeelsvereniging koop je via DoeHetZelfNotaris.

Je kan ook andere specifieke regelingen opstellen, zoals een contributieregeling voor een vereniging, of een sponsorregeling. Een goed model van deze regelingen vind je op verenigingen.nl of stichting.nl.

Wat is verschil tussen een kindsdeel en een legitieme portie?

Het kindsdeel is het deel van de erfenis waar kinderen recht op hebben. De legitieme portie is het deel waar kinderen recht op hebben als ze onterfd zijn. Het is dus het minimale deel dat zij kunnen ontvangen uit een erfenis van hun ouders. Het kindsdeel en legitieme portie zijn dus beide een deel van de erfenis.

Verschil tussen kindsdeel en legitieme portie

Een kindsdeel en een legitieme portie zijn delen van een erfenis waar kinderen van de erflater recht op hebben. Veel mensen verwarren die begrippen met elkaar. Wat is nu het verschil tussen het kindsdeel en de legitieme?

Deel uit erfenis voor kind

kindsdeel en legitieme portie

De wet gebruikt het woord kindsdeel niet. In de praktijk wordt met het woord kindsdeel bedoeld een deel uit de erfenis of nalatenschap voor kinderen van de erflater. Kinderen hebben wettelijk allemaal recht op een gelijk deel uit de erfenis.

Via een testament kan een kindsdeel echter zijn beperkt. Dat noem je onterven, of deels onterven. Maar ook via een testament kan de testateur het recht van kinderen op een deel van de nalatenschap nooit helemaal aantasten. Kinderen blijven recht hebben op een legitieme portie, ook als zij onterfd zijn. Als kind heb je dus altijd recht op een minimumdeel uit de erfenis van jouw ouders. Dat is minstens de helft van wat je volgens de wettelijke regels zou krijgen.

Samenvatting verschil kindsdeel en legitieme portie

Het kindsdeel is dus een deel uit de erfenis dat de erflater kan beperken, terwijl de legitieme portie het deel uit de erfenis is waar een kind altijd recht op heeft.

Mag bij het ontbreken van een executeur een nieuwe of vervangende executeur worden benoemd?

In beginsel niet. De overledene heeft in het testament opgenomen wie executeur is, met eventueel de bevoegde om een reserve-executeur op te nemen. De erfgenamen mogen niet zelf een andere executeur benoemen. Als er geen executeur is kunnen de erfgenamen wel een volmacht geven om de erfenis af te handelen.

Benoeming vervangende nieuwe executeur

Je kunt als erflater in jouw testament een of meerdere executeurs benoemen. Als de door jou aangewezen executeur de executeurstaak aanvaardt, gaat hij of zij jouw nalatenschap afwikkelen.

Als je één executeur hebt benoemd en diegene jouw nalatenschap niet kan of wil afwikkelen (bijvoorbeeld door overlijden), is er geen executeur meer. Kan er dan door iemand, zoals de langstlevende partner of de erfgenamen, een nieuwe executeur worden benoemd?

Brief

Testateur benoemt executeur

Het uitgangspunt is dat alleen jijzelf een executeur voor jouw eigen nalatenschap kan aanwijzen. Jij kunt een executeur alleen benoemen in een testament. Jouw langstlevende partner of andere erfgenaam mag na jouw overlijden dus niet een andere of vervangende executeur benoemen.

Rechter bevoegd tot benoemen vervangende executeur

Maar wat nu als de door jou benoemde executeur na jouw overlijden ontbreekt en jij geen mede-executeur of vervanger hebt aangewezen? Vanzelfsprekend kun je, na je dood, dan niet meer een nieuwe executeur aanwijzen.

Hoe kan iemand alsnog een vervangende executeur benoemen? Dat kun als jij in jouw testament hebt bepaald dat de kantonrechter bevoegd is om op verzoek van een belanghebbende een vervanger te benoemen wanneer een benoemde executeur komt te ontbreken.

Een executeur komt te ontbreken bijvoorbeeld als de executeur:

  • is overleden (voor of na het overlijden van de erflater);
  • de benoeming tot executeur niet aanvaardt; of
  • ontslag neemt of wordt ontslagen door de rechter vanwege gewichtige redenen.

De rechter mag een vervangende executeur alleen benoemen als jij dat in jouw testament zo hebt bepaald.

Verzoek tot benoeming vervangende executeur

Voor een verzoek tot vervanging moet de verzoeker een belanghebbende zijn. Dat zullen meestal de langstlevende partner, erfgenamen en schuldeisers van de overleden erflater zijn. Je bent belanghebbende als je een rechtstreeks belang hebt bij de vervulling van de taak van de executeur. In het testament kan zijn bepaald wie in dit geval wel en geen belanghebbende zijn.

De verzoeker kan bij zijn of haar verzoek zelf al een voorstel voor de vervangende executeur doen. Daarbij voeg je een verklaring dat die potentiële executeur bereid is om de executeurstaak wel uit te voeren. Belanghebbenden zijn niet verplicht om een vervangingsverzoek te doen.

Alternatieven voor een nieuwe executeur

Er zijn in het geval waarin de door jou benoemde executeur ontbreekt verschillende alternatieven mogelijk:

  1. Je kunt de executeur ook de bevoegdheid geven om zichzelf te laten vervangen (subrogatie).
  2. Je kunt de executeur de bevoegdheid geven om een executeur toe te voegen. Die aanvullende executeur blijft dan over als de eerste executeur wegvalt (assumptie).
  3. Je kunt in jouw testament meerdere (reserve) executeurs benoemen.

Met die regelingen kun je voorkomen dat er niet meteen geen executeur meer is als één executeur uitvalt.

Als er geen executeur (meer) is, kunnen de erfgenamen iemand aanwijzen die de erfenis kan afhandelen. Dat is dan niet een executeur, maar een boedelgevolmachtigde.

Kan je als (online) notaris klanten weigeren?

Ja, dat kan en mag. Als je maar objectieven gronden hanteert. Op de DoeHetZelfNotaris maken wij gebruik van een aantal intakevragen die bepalen of je in aanmerking komt voor het goedkope tarief. Hierdoor is er geen sprake van discriminatie.

Ook online hoef je niet iedereen te helpen

Logo College voor de Rechten van de Mens

Als online notaris mag je ook klanten weigeren, als je maar objectieven gronden hanteert. Zoals op de website DoeHetZelfNotaris waar een aantal intakevragen bepalen of je voor het goedkope tarief in aanmerking kan komen.

Een Duitse vrouw was boos. Zij kon geen samenlevingsovereenkomst maken bij de Hema. De intakevragen bevatten namelijk de vraag of beide partners dezelfde nationaliteit hebben. De vrouw vindt dit discriminatie en gaat naar het College voor de Rechten van de Mens. Die geeft haar ongelijk.

Het is geen verplichting om een dienst zo in te richten dat iedereen hier gebruik van kan maken. Het is toegestaan om een product of dienst zo aan te bieden dat hier beperkingen aan verbonden zijn. In dit concrete geval, de notaris moet beoordelen of er aspecten van internationaal privaatrecht aan de orde zijn. Dus is er meerwerk en dus kan het product of dienst niet tegen de lage prijs aangeboden.
Je kan de hele uitspraak lezen op de site van het College voor de Rechten van de Mens.

Gevolgen voor DoeHetZelfNotaris

Het is geen discriminatie om een intake te hebben. Onze site gaat ook uit van het 80/20 principe. Dat wil zeggen dat 80% van de vragen standaard is. Daarvoor bieden wij een eenvoudige en goedkope oplossing. Die andere 20% moet een offerte hebben, want die is niet standaard. Met deze uitspraak staat nu onomstotelijk vast dat dit onderscheid gemaakt kan worden.

Er zijn goede redenen, van juridische aard, waarom de intake steeds strenger is. Bijvoorbeeld kan iemand die ouder is dan 75 niet online een akte meer opstellen. De regelgeving verplicht de notaris in die gevallen een gesprek te voeren met de betrokken persoon. Aan de hand van een protocol met vragen bekijkt de notaris of deze persoon dan in staat is zelf een akte op te stellen. Dat is geen verboden leeftijdsdiscriminatie. Het onderscheid volgt uit de wet.

Hiermee is andermaal bepaald dat de DoeHetZelfNotaris werkt binnen de bestaande wettelijke kaders en dus helemaal legitiem is.

Wat is een blokkeringsregeling bij een BV?

De blokkeringsregeling is een bepaling in de akte van een BV waardoor aandeelhouders niet onbeperkt hun aandelen kunnen verkopen. Er zijn verschillende varianten.

De blokkeringsregeling bij de BV

blokkeringsregeling

De blokkeringsregeling is een regeling die de mogelijkheid van eigendomsoverdracht van aandelen van een besloten vennootschap of naamloze vennootschap beperkt.
Deze regeling beperkt aandeelhouders in hun vrijheid om hun aandelen zomaar over te dragen aan iemand anders. Dit is om te voorkomen dat de medeaandeelhouders zomaar worden geconfronteerd met een vreemde aandeelhouder.

Soorten regelingen

Er zijn twee soorten (gebruikelijke) blokkeringsregelingen:

  1. Aanbiedingsregeling: De aandeelhouder moet zijn of haar aandelen eerst aanbieden aan de medeaandeelhouders. Pas als blijkt dat de medeaandeelhouders de aandelen niet willen overnemen, mag de aandeelhouder de aandelen aan een niet-aandeelhouder in eigendom overdragen.
  2. Goedkeuringsregeling: De medeaandeelhouders moeten eerst goedkeuring geven aan de voorgenomen aandelenoverdracht. Pas daarna mag de aandeelhouder zijn of haar aandelen overdragen.

Het is erg belangrijk om een blokkeringsregeling na te leven. Dan voorkom je de situatie dat de aandelen niet in eigendom zijn overgedragen, terwijl dat wel de bedoeling was.

Is de regeling verplicht?

Een blokkeringsregeling is niet verplicht. Voor de BV geldt dat sinds 2012 met de invoering van de Flex BV. Dus bij een oudere BV geldt nog wel automatisch de aanbiedingsregeling, tenzij de statuten anders bepalen. Raadpleeg altijd eerst de statuten om te zien of en zo ja welke overdrachtsbeperkingen van toepassing zijn.

Wanneer is de legitieme portie opeisbaar?

De legitieme is opeisbaar zes maanden na het overlijden van de erflater. Er kan ook een ander termijn gelden. Je kan er natuurlijk wel eerder al een beroep op doen.

Opeisbaarheid legitieme portie

Als kind heb je altijd recht op een minimumdeel uit de erfenis van jouw ouders. Dat is altijd de helft van wat je volgens de wettelijke regels zou krijgen. Je hebt alleen recht op de waarde van jouw deel, in de vorm van een geldvordering (dus niet op goederen of een huis). Als er in jouw nalatenschap alleen maar onroerende goederen zijn kan het kind geen aanspraak maken op het onroerend goed. Maar wel op de waarde van het onroerend goed.

Dat minimumdeel is de legitieme portie. Wanneer is dit deel van de erfenis opeisbaar?

legitieme portie opeisbaar

Hoofdregel

De hoofdregel is dat de legitieme portie pas zes maanden na het overlijden van de erflater opeisbaar is. Tot die tijd heb je dus nog geen recht op ontvangst van de legitieme portie.

De erflater kan in zijn of haar testament echter een niet-opeisbaarheidclausule hebben opgenomen, waarin een voorwaarde is gesteld voor opeisbaarheid. Dan gaat de inhoud van het testament voor. De erflater kan de legitieme portie echter niet uitsluiten.

Opeisen

Dat opeisen van je erfdeel moet je vervolgens zelf doen bij de erfgenamen of de executeur als die er is. Je moet dan jouw legitieme portie opeisen:

  • binnen een door een van de erfgenamen (of andere belanghebbenden) gestelde redelijke termijn;
  • uiterlijk binnen een periode van vijf jaar nadat je kennis genomen hebt van het overlijden van de erflater.
Voor wie is post aan ‘de erven van …’?

Post die is gericht aan ‘de erven van …’ is voor alle erfgenamen van de overledene. Degene die de brief ontvangt moet deze delen met de andere erfgenamen.

Post aan de erven van

Bij correspondentie over de afwikkeling van een nalatenschap is het gebruikelijk dat de afzender de aanhef of adressering ‘de erven van‘ of de ‘erven van wijlen’ gebruikt. Dat zijn dan de gezamenlijke of alle erfgenamen van de overleden persoon waarop de brief betrekking heeft.

Alle erfgenamen

Bij ontvangst van een brief met deze aanhef is deze dus bedoeld voor alle erfgenamen van de overledene. De ontvanger van de brief mag die brief en de inhoud ervan dus niet voor zichzelf houden. Als er een executeur is, dan moet die ook kennis kunnen nemen van de brieven die gaan over de nalatenschap.

Afwikkeling van nalatenschap

Deze adressering wordt bijvoorbeeld gebruikt bij het afwikkelen van de gelden op de bankrekeningen van de overleden erflater. Daarbij kan de bank de tenaamstelling van de bankrekening veranderen in ‘de ervan van’. Vaak vraagt de bank een verklaring van erfrecht om de tenaamstelling van de bankrekening definitief te wijzigen.

Soms niet bekend met overlijden

erven van

Bepaalde instellingen en instanties, zoals gemeenten, banken en levensverzekeraars, gebruiken in brieven de aanhef ‘de ervan van’. Dat doen ze als bij hen bekend is dat de eigenlijke geadresseerde is komen te overlijden. Als dat bij een instelling of instantie niet bekend is, dan zullen zij, hoe naar dat ook is, brieven en e-mails versturen naar de overledene alsof hij of zij nog levend is. Om dat in het vervolg te voorkomen, is het verstandig om aan de betreffende instanties en instellingen door te geven dat de geadresseerde is overleden. Dit voorkomt pijnlijke momenten voor de nabestaanden van de overleden erflater.

Waarom moet de notaris een UBO-verklaring opmaken?

De notaris heeft een taak om misbruik van rechtspersonen te voorkomen. De notaris kijkt dus wie er uiteindelijk belang heeft bij de oprichting en maakt daarom de UBO-verklaring. Zo kan mogelijk witwassen of ander misbruik worden voorkomen.

UBO-verklaring bij notaris

Bij sommige transacties zal de notaris de betrokken partijen vragen om een UBO-verklaring. Dit moet bij de oprichting of wijziging bij rechtspersonen en andere juridische organisaties. Wat is dat eigenlijk en waarom moet je die invullen?

Anti witwas en toezichtswetgeving

UBO-verklaring

Als via de notaris een transactie plaatsvindt waarbij een BV of andere juridische organisatie betrokken is, is de notaris verplicht om onderzoek te doen naar de identiteit van de betrokken partijen. Hij of zij moet dus een cliëntenonderzoek doen. Daarbij moet de notaris ook vaststellen wie de UBO’s (Ultimate Beneficial Owner) van die cliënten zijn. Wie is de uiteindelijke belanghebbende bij deze oprichting? De notaris is hiertoe verplicht op grond van de WWFT. Deze verplichting geldt dus voor alle transacties en werkzaamheden die de notaris op grond van de WWFT moet controleren.

UBO-verklaring bij cliëntenonderzoek

Maar waarom moet de notaris controleren en vastleggen wie de UBO van de cliënt (dus de rechtspersoon) is? Om te voorkomen dat natuurlijke personen met kwade bedoelingen, zoals witwassen van geld of financiering van terrorisme, zich kunnen verschuilen achter een rechtspersoon of andere juridische entiteit is de notaris verplicht om de identiteit van iedere UBO schriftelijk vast te leggen.

Dat doet de notaris door middel van een schriftelijke UBO-verklaring die ten overstaan van de notaris moet worden ingevuld en ondertekend. Deze verklaring moet je in ieder geval vóór het passeren van de akte invullen en ondertekenen. De ingevulde UBO-verklaring is vertrouwelijk. De notaris bewaart de UBO-verklaring in het dossier.

© 2026 · DoeHetZelfNotaris
  • Veilige gegevensoverdracht
  • SSL certificaat