Geen executeur aangewezen?

8.⁴

Hoe werkt het als er geen executeur is aangewezen?

De erfgenamen zijn samen belast met de afhandeling van de erfenis. Dat is anders als er een testament is en daarin een executeur is aangewezen. Is er geen executeur dan kunnen de erfgenamen een volmacht geven aan één van hen.

Geen executeur aangewezen

Je bent niet verplicht om een executeur aan te wijzen of te benoemen in jouw testament. Voor de duidelijkheid, alleen via een testament kan je executeur zijn. Een testament waarin geen executeur is aangewezen, is wel een geldig testament. Er hoeft dus niet per se een executeur in een testament te staan.

Maar wie moet zorgen voor de afwikkeling van de nalatenschap als er geen executeur is aangewezen?

Langstlevende

Is er een langstlevende? Dan is die bevoegd om de erfenis af te handelen. Dat kan anders zijn als er een testament is. De langstlevende kan ook een van de andere erfgenamen vragen om als executeur op te treden, bijvoorbeeld één van de kinderen.

Gezamenlijke erfgenamen

Als je in jouw testament geen executeur aanwijst, zijn de erfgenamen samen verantwoordelijk voor de afhandeling van de erfenis. Zij moeten dan samen zorgen voor de afwikkeling. De erfgenamen kunnen niet zelf alsnog een executeur benoemen. Dat had alleen de erflater kunnen doen.

Boedelvolmacht

De oplossing is dat de erfgenamen nu iemand aanwijzen die namens hun kan optreden. Met een boedelvolmacht kunnen de erfgenamen samen een boedelgevolmachtigde (zoals een erfgenaam) aanwijzen die de erfenis gaat afwikkelen. Verwar dat niet met de boedelnotaris.

Lees ook: Waarom is het slim een executeur te benoemen?

Geen executeur aangewezen
Langstlevende
Gezamenlijke erfgenamen
Boedelvolmacht

Kan ik mijn online account rechtsgeldig nalaten aan iemand?

Ja, dat kan met een testament. Daarin bepaal je wie jouw online account krijgt. Zorg er dan wel voor dat jouw wachtwoorden terug te vinden zijn.

Digitaal account nalaten

Is het mogelijk om een digitaal account die jij hebt van een website of (online) dienst rechtsgeldig na te laten? Een online account kan een zeker waarde hebben, denk aan de investeringen in een game, Apple-account of cryptomunten. Een nalatenschap kan veel digitale componenten hebben, zowel persoonlijk als financieel. Denk bij persoonlijke digitale bezittingen aan foto’s en video’s en sociale media accounts. Maar ook aan jouw persoonlijke administratie in een cloudopslag. Bij financiële digitale bezittingen kan je denken aan een tegoed bij een webwinkel, betaalservices en cryptomunten.

Het is belangrijk om een overzicht te maken van jouw online bezittingen, als je deze wilt nalaten. Om dit te voorkomen zal je een testament moeten opstellen.

Nalaten in testament

Het is mogelijk om jouw account na te laten aan een erfgenaam. Dat neem je dan op in jouw testament. De door jou aangewezen erfgenaam krijgt dan het bezit over de account. Hij of zij mag dat account dan, naar jouw eventueel specifiek vastgelegde wensen, gebruiken.

Als je geen testament opstelt zullen jouw erfgenamen zelf de digitale nalatenschap gaan verdelen.

Executeur

Als je een testament opstelt kan je ook gelijk een executeur benoemen. Je geeft de executeur dan de bevoegdheid om jouw digitale nalatenschap af te wikkelen. De executeur heeft dan toegang nodig tot jouw gebruikersnamen en wachtwoorden. Maak hierom dus een lijst met al deze gegevens en houdt deze lijst up-to-date.

Door het benoemen van een executeur heeft alleen hij of zij toegang tot jouw digitale gegevens, en niet alle erfgenamen tegelijk.

Codicil

In een codicil kan je een overzicht maken van jouw digitale bezittingen. Je kan zelf een codicil opstellen, daarvoor hoef je niet langs de notaris. Een codicil is een handgeschreven brief, met daaronder de datum en jouw handtekening. In het codicil kan je dan opnemen wat er met jouw digitale bezittingen moet gebeuren. Het nadeel van een codicil is dat je het makkelijk kan kwijtraken. Ook is het lastig als de erfgenamen niet op de hoogte zijn van het codicil.

Digitaal account nalaten
Nalaten in testament
Executeur
Codicil

Moeten statuten in het Nederlands, of kan het ook in het Engels?

Alle statuten moeten in het Nederlands opgesteld. Het is wel toegestaan ze te vertalen, maar de leidende tekst is dan toch de Nederlandse tekst. Je mag de statuten dus wel vertalen naar het Engels. Dit geldt voor de statuten van alle rechtspersonen, dus voor een BV of stichting of een andere organisatie.

Statuten in het Engels of andere taal opstellen

Soms kan het handig zijn dat de statuten van de rechtspersoon in het Engels of een andere wereldtaal zijn opgesteld, bijvoorbeeld als de rechtspersoon buitenlandse bestuurders of aandeelhouders heeft. Of als een Nederlandse rechtspersoon is verbonden aan een buitenlandse rechtspersoon.

Statuten worden, normaal gesproken, altijd in het Nederlands opgesteld door de notaris. Mogen de statuten van een Nederlandse rechtspersoon in plaats daarvan in een andere taal worden opgesteld?

Statuten in het Nederlands

De wet zegt dat de notaris een oprichtingsakte verplicht in het Nederlands moet opstellen. Daarom moeten ook de statuten van de rechtspersoon in het Nederlands zijn, omdat de statuten onderdeel uitmaken van de oprichtingsakte. Uit de wet volgt dus dat de notaris statuten ook (in ieder geval) in het Nederlands moet opstellen.

Statuten in meer dan één taal

De notariswet geeft aan dat een notariële akte in meer dan één taal mag worden opgemaakt. De notaris mag een oprichtingsakte en statuten dus ook in een andere taal opstellen. Het is niet mogelijk dat de statuten alleen in een vreemde taal worden opgesteld. Er moet altijd een Nederlandse versie van de statuten zijn. Als de statuten alleen in een vreemde taal luiden, is dat een oprichtingsgebrek. Daardoor kan een belanghebbende aan de rechter verzoeken om de rechtspersoon te ontbinden.

Als je de statuten in een andere taal laat opstellen, is dat maatwerk. Hiervoor zal de notaris (voor zover hij of zij de statuten al in een andere taal kan opstellen) extra kosten in rekening brengen.

Praktisch nut

Het nut van statuten in een buitenlandse taal is wel beperkt. Statuten in een andere taal kunnen namelijk voor interpretatie- en vertaalproblemen zorgen. In de statuten staan vaak specifieke juridische bepalingen die niet zuiver kunnen worden vertaald in bijvoorbeeld het Engels. Sommige Nederlands juridische begrippen zijn zo specifiek en eigen, dat deze heel lastig of soms zelfs niet vertaalbaar zijn.

Het is dan puzzelen om te kunnen vaststellen hoe een bepaald juridisch begrip uit het Nederlands recht in een buitenlandse taal moet worden vertaald en of die vertaling 100% juist is.

Tips

Onze tip is dan ook om te zorgen voor een oprichter die Nederlands spreekt. De oprichter moet de statuten ondertekenen, maar latere bestuurders hoeven geen Nederlands te spreken. Ook kan je overwegen om een vertaling van de samenvatting van de Nederlandstalige statuten te laten maken. Hiervoor kan je een deskundig juridisch vertaalbureau inschakelen. Dat is per saldo veel goedkoper dan de complete statuten te vertalen.

Statuten in het Engels of andere taal opstellen
Statuten in het Nederlands
Statuten in meer dan één taal
Praktisch nut
Tips

Wat als de aangewezen executeur zijn executeurstaak niet wil of niet kan aanvaarden?

Als de aangewezen executeur de benoeming niet wil of kan aanvaarden ga je terug naar het testament. Wat is daar geregeld? Is er een reserve, moet je naar de kantonrechter of valt de bevoegdheid terug aan de erfgenamen?

Geen verplichting om executeur te worden

De overleden erflater kan in zijn of haar testament een persoon als executeur hebben aangewezen. Maar wat als die persoon uiteindelijk geen executeur wil of kan zijn en de executeurstaak afwijst?

Het aanvaarden van de executeurstaak is geen verplichting. Je bent dus niet verplicht om de executeurstaak op je te nemen. Je bent altijd vrij om te beslissen of je wel of niet als executeur gaat optreden en de erfenis gaat afhandelen. Daarnaast kan je als executeur tijdens de afwikkeling van de nalatenschap jouw ontslag als executeur verzoeken bij de kantonrechter van de rechtbank.

Een evidente reden waarom de executeur de taak niet kan aanvaarden is als de aangewezen persoon zelf al is overleden. Of wat ook vaak voorkomt, zelf al heel oud is.
Een goede reden om de aanwijzing niet te aanvaarden is dat het enorm veel werk kan zijn en er geen passende beloning is. Ook veel voorkomend, de erfgenamen hebben ruzie, de executeur wil daar zijn vingers niet aan branden.

Vervangende executeur

Als je besluit om te bedanken voor de benoeming executeur, kan een eventueel tweede aangewezen persoon als executeur optreden. Dit is wel afhankelijk van wat hierover in het testament staat beschreven. De inhoud van het testament geldt steeds als uitgangspunt.

Executeur aanwijzen via de rechtbank

Als geen van de benoemde personen executeur wil zijn, dan kan een belanghebbende aan de kantonrechter verzoeken om een vervangende executeur aan te wijzen. Belanghebbenden zijn in dit geval bijvoorbeeld een erfgenaam of een schuldeiser van de erflater.

Het testament moet dan wel bepalen dat dit mogelijk is. Als dat niet zo is, dan zijn de erfgenamen samen automatisch bevoegd en ook verplicht om de nalatenschap af te wikkelen. Uiteindelijk zullen dus de erfgenamen de erfenis afwikkelen. Er is dan geen executeur, maar onderling kunnen ze wel iemand een volmacht geven.

Stappenplan

Stappenplan afwijzen executeur

Benoeming afwijzen
Als de in het testament aangewezen persoon de benoeming niet wil of kan aanvaarden, dan wordt die persoon geen executeur. Niemand kan hem of haar dwingen alsnog executeur te worden.
Testament nakijken op vervanging
Wil of kan de eerste executeur de benoeming niet aanvaarden? In dat geval kan de erflater een vervangende executeur hebben aangewezen. Het testament moet dat dan wel zo bepalen.
Reserve-executeur wil het ook niet
Als ook die reserve weigert en er geen aangewezen personen meer overblijven, kan het testament bepalen dat dan aan de kantonrechter kan worden verzocht om een executeur aan te wijzen.
Er is geen optie meer in het testament
Als het testament niet bepaalt dat de kantonrechter op verzoek een executeur kan aanwijzen, dan zijn de erfgenamen samen bevoegd en verplicht om de nalatenschap af te wikkelen.

Soms is altijd de kantonrechter bevoegd

Let wel op: als de erflater een executeur-afwikkelingsbewindvoerder heeft aangewezen die deze functie afwijst, is de kantonrechter bevoegd om op verzoek een vervanger aan te wijzen. Deze mogelijkheid hoeft niet (uitdrukkelijk) in het testament te zijn opgenomen.

Geen verplichting om executeur te worden
Vervangende executeur
Executeur aanwijzen via de rechtbank
Stappenplan
Soms is altijd de kantonrechter bevoegd

Hoe kan de executeur zich legitimeren bij de bank?

De executeur kan bij de bank zich legitimeren met de verklaring van executele. Soms is dat voor de abnk voldoende om de executeur toegang te geven tot de tegoeden.

Executeur legitimeren bij bank

De executeur moet voor de afwikkeling van de nalatenschap ook toegang krijgen tot de bankrekening van de overleden erflater. Maar hoe krijgt de executeur die toegang?

Verklaring van Executele

De executeur kan zich met een Verklaring van Executele en een geldig ID-bewijs legitimeren bij de bank. Dit vormt het bewijs dat de persoon daadwerkelijk een executeur is en bevoegd is om over de (geblokkeerde) bankrekening te beschikken. Uit de Verklaring van Executele volgt namelijk dat je bent aangewezen als executeur en dat je de executeurstaak hebt aangenomen.

Het is logisch dat de bank dit bewijs vereist, omdat de bank niet zomaar (zonder schriftelijk bewijs) een bankrekening ter beschikking gaat stellen aan iemand die zich meldt. Niet alle banken hebben hetzelfde beleid met betrekking tot Verklaringen van Executele. Informeer daarom bij de bank van de overledene om te weten welke documenten zij willen zien.

Je kunt de Verklaring aanvragen bij de notaris. Dat kan iedere notaris in Nederland zijn. Dat hoeft dus niet de notaris te zijn die ook het testament heeft opgesteld.

Geen Verklaring van Executele

De Verklaring speelt alleen als de erflater een executeur heeft aangewezen. Anders kan de notaris geen Verklaring van Executele afgeven. Je kunt jezelf of een ander niet als executeur voor de afhandeling van de erfenis aanwijzen.

Als de erflater geen executeur heeft aangewezen, zijn de erfgenamen samen verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap. Zij kunnen dan wel iemand uit hun midden een volmacht geven, een zogeheten boedelvolmacht.

Executeur legitimeren bij bank
Verklaring van Executele
Geen Verklaring van Executele

Is een schenking gedaan om de WLZ bijdrage te verlagen geldig?

Ja, deze schenkingen zijn rechtsgeldig. Die kunnen niet worden terug gedraaid. Ook niet als het doel van de schenking was om het vermogen te verlagen.

Schenking om WLZ bijdrage te verlagen

Voor wonen in een zorginstelling betaal je de WLZ (Wet Langdurige Zorg) bijdrage (vroeger: AWBZ bijdrage). De hoogte van die bijdrage is afhankelijk van het vermogen van degene die wordt opgenomen.

Door het doen van schenkingen verlaag je het vermogen. Dan is ook de hoogte van de WLZ bijdrage lager. Zijn deze schenkingen gedaan met dat opzettelijk doel geldig? Of kan de overheid deze terug draaien?

Rechtsgeldige schenking

Het antwoord is dat deze schenkingen op grond van het huidige recht gewoon rechtsgeldig zijn en niet kunnen worden teruggedraaid. Dat is zelfs het geval als het duidelijk is dat deze schenkingen alleen zijn gedaan om de WLZ bijdrage te verlagen. Het is wel mogelijk dat de overheid hier in de toekomst regels aan gaat stellen.

Let wel op het begrip peildatum. Voor het vaststellen van de eigen bijdrage kijkt men naar het vermogen van twee jaar voor de opname. Je moet dus wel ruim op tijd beginnen met schenken wil het effect hebben.

AWBZ Clausule

Alle schenkingen op papier, legaten en testamenten op onze site bevatten een AWBZ clausule om te voorkomen dat jouw geld straks onnodig naar de Belastingen vloeit. Met die clausule is een erfenis of schenking direct opeisbaar als degene die het bedrag onder zich heeft wordt opgenomen in een zorginstelling met een eigen bijdrage.

Schenking om WLZ bijdrage te verlagen
Rechtsgeldige schenking
AWBZ Clausule

Moet de executeur informatie geven aan de legataris?

Ja, de executeur moet de erfgenamen altijd gegevens geven over zijn of haar werkzaamheden. Deze plicht geldt ook tegenover de legataris.

Informeren over het bestaan van legaat

De executeur heeft een informatieplicht tegenover de legataris. De executeur moet de legataris zo snel mogelijk op de hoogte stellen van een legaat.

Soms kan de executeur het adres van de legataris niet achterhalen. In dat geval moet er via de rechtbank een nasporing of oproeping van de legataris plaatsvinden. Denk daarbij aan een advertentie.

Welke informatie krijgt de legataris?

In het testament is opgenomen wat het legaat precies inhoudt. De executeur kan de legataris een kopie van dit gedeelte van het testament opsturen.

De kosten die de executeur maakt om de informatie te vergaren en te verschaffen (bijvoorbeeld voor het inschakelen van notarissen en accountants) worden in principe betaald uit de nalatenschap. In de meeste gevallen heeft de executeur al een kopie van het testament.

Geen informatie verschaffen

Wanneer de executeur geen informatie wil verschaffen, kan de legataris via de rechter naleving van de informatieplicht afdwingen. Probeer eerst om er samen uit te komen. Daarmee voorkom je een tijdrovende en kostbare procedure.

Informeren over het bestaan van legaat
Welke informatie krijgt de legataris?
Geen informatie verschaffen

Mag de executeur legaten afgeven?

Ja, een executeur is bevoegd om zelfstandig legaten af te geven in overeenstemming met het testament. Hij is hier zelfs toe verplicht. Het is een schuld die de executeur moet voldoen.

Legaten en executeur

In jouw testament kan je naast een executeur ook een of meer legaten hebben opgenomen. Mag de executeur ook legaten afgeven aan de gerechtigde legataris?

Executeur moet legaten afgeven

De executeur is bevoegd om zelfstandig legaten af te geven in overeenstemming met het testament. Toestemming of medewerking van de erfgenamen is niet vereist. Ook niet als het legaat voor de executeur zelf is.

Sterker nog, de executeur is verplicht om de legaten af te geven. Het legaat is namelijk een schuld die de executeur moet voldoen. De executeur moet de legataris ook op de hoogte stellen van het bestaan van het legaat.

Erfgenamen niet bevoegd

Als er een executeur is aangewezen, zijn de erfgenamen niet bevoegd en kunnen zij dus ook geen legaten afgeven. Dat geldt ook als de executeur zijn of haar taak nog niet heeft aanvaard.

Legaten en executeur
Executeur moet legaten afgeven
Erfgenamen niet bevoegd

Moet de executeur ook de aangifte erfbelasting doen?

Ja, de executeur moet de aangifte doen. Er staan zware sancties op als hij dit niet doet. Zo is de executeur hoofdelijk aansprakelijk voor de erfbelasting.

Aangifte erfbelasting

De executeur moet de nalatenschap afwikkelen. Sinds 2012 moet de executeur op grond van de Successiewet de aangifte erfbelasting ondertekenen. Dit moet de executeur zelf doen en kan het ondertekenen dus niet overlaten aan een ander. De executeur moet namens alle erfgenamen de aangifte erfbelasting doen. Als de executeur eenmaal de aangifte heeft gedaan, is hij of zij verplicht om de aanslag te betalen. De executeur kan bezwaar maken en in beroep gaan tegen (voorlopige) aanslagen.

Let op: als de aangifte niet, te laat of onjuist wordt gedaan, kan dit leiden tot een strafbaar feit van de executeur. Het naleven van de verplichting tot het doen van aangifte erfbelasting is daarom van groot belang.

Hoofdelijke aansprakelijkheid executeur

De executeur wordt door het doen van de aangifte hoofdelijk aansprakelijk voor de erfbelasting die de erfgenamen moeten betalen. Dit is geregeld in artikel 47 van de Invorderingswet. Deze hoofdelijke aansprakelijkheid kan vergaande gevolgen hebben voor de executeur. Bijvoorbeeld in de situatie dat er verzwegen buitenlands vermogen blijkt te zijn van de overleden erflater.

De hoofdelijke aansprakelijkheid houdt namelijk in dat de executeur de erfbelasting moet betalen als de erfgenamen de erfbelasting niet zelf betalen. De executeur en erfgenamen zijn in dat geval dus beiden aansprakelijk. De Belastingdienst zal de executeur echter pas aanspraken tot betaling als de erfgenamen nalaten om de erfbelasting te betalen.

Geen hoofdelijke aansprakelijkheid

Als het niet aan de executeur is te wijten dat de aanslag tot een te laag bedrag is opgelegd of anderszins te weinig belasting is geheven, kan de executeur de hoofdelijke aansprakelijkheid afweren.

Het is vanwege deze hoofdelijke aansprakelijkheid voor de erfbelasting van belang om goed af te wegen of je de taak van executeur aanvaardt. Daarbij is het ook verstandig om vóór het aanvaarden van de benoeming het vermogen (in het buitenland) van de erflater in kaart te brengen en te controleren of er voldoende vermogen is om alle schulden te betalen.

Aangifte erfbelasting
Hoofdelijke aansprakelijkheid executeur
Geen hoofdelijke aansprakelijkheid

Wanneer neemt de notaris contact op met erfgenamen om de erfenis te gaan verdelen?

Nooit, is het voor veel mensen verrassende antwoord. De notaris die het testament heeft opgesteld is slechts zelden de persoon die het uit gaat voeren. Een testament moet uitgevoerd door de benoemde executeur, of door de erfgenamen.

Afhandelen van erfenis door notaris

Een misverstand is dat de notaris die het testament van de overleden erflater heeft opgemaakt ook de erfenis gaat verdelen.

De notaris die het testament heeft gemaakt neemt geen contact op met de erfgenamen na het overlijden van de erflater. Dat doet de notaris alleen als hij of zij is aangewezen als executeur. Anders gaat de notaris niets doen en moeten de erfgenamen het zelf onderling regelen. De notaris heeft dus geen actieve rol in de afhandeling van een erfenis.
Er is dus in Nederland niemand die actief de erfgenamen benadert als er iemand is overleden. Niemand gaat de erfenis afhandelen, zonder opdracht. Ook gaat niemand actief op zoek naar een testament of naar de daarin opgenomen erfgenamen. Wil je dus iets weten over een overledene, of een testament, dan moet je zelf op zoek.

Tv en film

Het misverstand is ontstaan doordat je in films en op TV vaak alle erfgenamen rond de tafel ziet zitten bij de notaris. Dat is in Nederland alleen het geval als de erfgenamen een notaris inhuren. Bijvoorbeeld om een Verklaring van Erfrecht op te stellen.

Afhandelen van erfenis door notaris
Tv en film