Mogen erfgenamen in plaats van executeur huis verkopen?

8.4
Pablo van Klinken is notarieel jurist en ondernemer. Al jaren actief op het snijvlak tussen juridische dienstverlening, informatie en technologie. Zeer succesvol in het opzetten van commercieel werkende nieuwe initiatieven. Drijvende kracht achter DoeHetZelfNotaris. Afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam in Nederlands Recht.
Mogen erfgenamen een huis verkopen als er een executeur is?

De erfgenamen kunnen zelf het huis verkopen als dit niet tot de bevoegdheden van de executeur behoort. Die bevoegdheden staan in het testament. Gebruikelijk is dat de executeur goederen en soms de woning kan verkopen om de schulden van de nalatenschap te voldoen. Deze bevoegdheden kunnen ook uitgebreid zijn met het afhandelen van de hele erfenis.

Verkoop huis door erfgenamen en executeur

huis verkopen

Het is niet ongebruikelijk dat in de nalatenschap ook een huis of woning van de overleden erflater valt. De vraag is dan of die woning moet of mag worden verkocht. Mogen de erfgenamen de woning verkopen als er een executeur is?

Executeur mag alle goederen verkopen

De executeur mag alle goederen van de erflater verkopen. Maar dat mag alleen als dat nodig is voor het kunnen betalen van de schulden van de nalatenschap. Dat is juist de taak van de executeur en niet van de erfgenamen.

Als er geen schulden zijn die dit noodzakelijk maken, dan kan de executeur alleen met medewerking van alle erfgenamen de woning verkopen.

Overleg met erfgenamen

Ook bepaalt de wet dat de executeur zoveel mogelijk moet overleggen met de erfgenamen over de keuze van de door de executeur te verkopen goederen.

De erflater kan in zijn of haar testament ook anders bepalen. De erflater kan deze overlegverplichting bijvoorbeeld hebben uitgesloten. Of hij of zij kan juist hebben bepaald dat toestemming van alle erfgenamen nodig is voor de verkoop van de woning.

De executeur moet ook overleggen met de persoon die het vruchtgebruik van de nalatenschap heeft of zijn of haar toestemming hebben.

Bezwaar door erfgenamen

Het is niet ondenkbaar dat een of meer erfgenamen tegen de verkoop van de woning zijn. De erfgenaam die niet wil meewerken aan de verkoop, kan dan bezwaar maken tegen de voorgenomen verkoop. Dat is iets anders dan de erfgenaam die niet mee wil werken aan de afwikkeling omdat die het niet eens is met een voorstel.

De executeur moet de erfgenaam dan in de gelegenheid stellen om de kwestie voor te leggen aan de kantonrechter. Als de erfgenaam dat heeft gedaan, dan moet de executeur eerst de beslissing van de rechter afwachten en respecteren. De rechter kan bepalen dat de bezwaren van de erfgenamen tegen de verkoop gegrond zijn. De woning kan dan niet worden verkocht door de executeur.

Gemeenschappelijke woning

Bericht bekijken

Let op: als de woning van de erflater tot een huwelijksgemeenschap met de langstlevende echtgenoot behoort, dan is altijd de medewerking van de langstlevende echtgenoot nodig voor een verkoop van de woning. Daarbij maakt het type executeur niet uit. De langstlevende partner is dan namelijk voor de helft eigenaar van de woning.

Wanneer gaat een erfenis of banktegoed naar de staat of overheid?

Als na een erfgenamenonderzoek blijkt dat er geen erfgenamen (bekend) zijn of willen erven, is er sprake van een onbeheerde nalatenschap.

Rijksvastgoedbedrijf

Nadat de onbeheerde nalatenschap is gemeld bij het Rijksvastgoedbedrijf van de overheid, gaat het Rijksvastgoedbedrijf van de overheid onderzoeken of zij de nalatenschap kan afwikkelen. Een banktegoed of positief saldo op een bankrekening van de overleden erflater behoort ook tot de nalatenschap. Het Rijksvastgoedbedrijf zet de erfenis om in geld en stort het vervolgens in de consignatiekas van het Ministerie van Financiën.

Je kunt zoeken of er een onbeheerde erfenis staat van een familielid.

Wanneer naar de staat?

Uiteraard kun je in jouw testament de Nederlandse Staat als erfgenaam aanwijzen, waardoor een deel van jouw erfenis naar de Staat gaat.

In andere gevallen komt als er tot de zesde graad geen bloedverwanten (en dus wettelijk erfgenamen) zijn, de erfenis toe aan de Nederlandse Staat. Dat geldt ook als er geen erfgenamen bekend zijn.

Let wel op: de erfenis komt niet meteen toe aan de Staat als deze in de consignatiekas wordt gestort. Rechthebbenden kunnen namelijk daarna nog binnen 20 jaar aanspraak maken op de erfenis. Daarna is het recht om aanspraak te maken op de nalatenschap verjaard. Dat geldt ook voor onbeheerde banktegoeden van de erflater. Via een formulier van het Rijksvastgoedbedrijf kun je nagaan of je mogelijk recht hebt op een uitkering uit de consignatiekas. Na 20 jaar hoeft het Rijksvastgoedbedrijf dus niet meer aan jou uit te keren.

erfenis naar de staat

Slapende banktegoeden

Je kunt eerder actie ondernemen door na te gaan of de erflater nog een bankrekening had. Dan kan je via slapendetegoeden.nl in één keer navraag doen bij de grootste en bekendste Nederlandse banken. Als de bank niet meer bestaat, neem dan contact op met De Nederlandse Bank om te kijken welke bank daarvoor in de plaats is gekomen als rechtsopvolger.

Moeten de kinderen van de erflater een executeur altijd accepteren?

In principe is de aanwijzing van de executeur een besluit van de overledene. Alleen in bijzonder onredelijke gevallen kunnen de kinderen zich verzetten. Bijvoorbeeld als de executeur zijn taak niet goed uitoefent of geen informatie verstrekt.

Kinderen dulden executeur

De erflater heeft in zijn of haar testament een executeur benoemd die de nalatenschap gaat afwikkelen. Het kan voorkomen dat de kinderen van de erflater het niet eens zijn met die executeur. Bijvoorbeeld omdat de executeur niet goed handelt of zijn of haar taak niet uitoefent. Of andere handelingen verricht waar de kinderen het niet mee eens zijn. Moeten de kinderen de executeur blijven dulden?

Mogelijkheden voor kinderen

executeur dulden

Voor de kinderen van de erflater, maar ook andere personen die betrokken zijn bij de nalatenschap, zijn er verschillende mogelijkheden om op te komen tegen de executeur. Let wel op: er moet wel een goede reden zijn om op te komen tegen de executeur. Een incidentele onenigheid is daarvoor niet voldoende. De erflater heeft nu eenmaal die specifieke persoon benoemd en de nalatenschap toevertrouwd. Die wens moet zoveel mogelijk worden gerespecteerd door de nabestaanden. In principe moeten dus ook de kinderen de executeur dulden en de keuze voor die persoon respecteren.

Bezwaar tegen verkoop

De kinderen kunnen wel bezwaar maken tegen de keuze van de executeur om een goed uit de nalatenschap te verkopen. Denk bijvoorbeeld aan een beslissing van de executeur om de ouderlijke woning te verkopen. De kinderen kunnen dan aan de kantonrechter vragen om een oordeel te geven. De executeur moet dat oordeel afwachten en respecteren.

Ontslag verzoeken

Als het echt uit de hand loopt, kunnen de kinderen het ontslag van de executeur verzoeken. Overleg dit eerst met de executeur zelf. De kinderen en andere erfgenamen en belanghebbenden kunnen de executeur niet zelf ontslaan. Dat moeten zij verzoeken aan de kantonrechter. Ontslag is alleen mogelijk als er gewichtige redenen zijn. Daarnaast is het nog mogelijk dat de erflater in zijn of haar testament heeft bepaald dat de kinderen samen of één aangewezen kind de executeur kan ontslaan. Bijvoorbeeld vanwege bepaalde redenen die de erflater heeft bepaald.

Lees ook: Kan ik als erfgenaam de executeur ontslaan?

Moeten bestuurders Nederlands begrijpen?

Bij de oprichting moeten alle bestuurders van een rechtspersoon het Nederlands beheersen. Zij moeten namelijk begrijpen om de statuten te begrijpen. Na de oprichting bestaat deze verplichting niet en is het aan de organisatie zelf.

Oprichter-bestuurders moeten Nederlandse taal beheersen

Groene boekje woordenlijst nederlandse taal

Iedereen in Nederland heeft de vrijheid om naar de notaris te gaan en een rechtspersoon op te richten. Er gelden bijvoorbeeld geen opleidingseisen voor een bestuurder.

Je moet als oprichter-bestuurder wel de Nederlandse taal machtig zijn. Voor personen die later (dus na de oprichting) toetreden, geldt die eis echter niet. Bij de oprichting controleert de notaris of de oprichters en eerste bestuurders de statuten kunnen begrijpen. Spreekt iemand geen Nederlands, dan moeten documenten vertaald en komt er vaak ook nog een tolk bij de oprichting.

Treed je echter later toe tot het bestuur, dan is dit de verantwoordelijkheid van het zittende bestuur. Dat betekent dus dat een oprichter die de Nederlandse taal niet machtig is, alsnog bestuurder kan worden als hij of zij maar na de oprichting wordt benoemd tot bestuurder.

Aanvullende regels in de statuten

In de statuten van de rechtspersoon kan je nog wel zogenaamde kwaliteitseisen opnemen voor bestuurders. Bijvoorbeeld de eis dat een bestuurder een ingezetene van Nederland moet zijn of de Nederlandse taal machtig moet zijn. Je mag in de statuten echter niet opnemen dat alleen personen met de Nederlandse nationaliteit bestuurders kunnen zijn.

Wil je dus een organisatie oprichten met buitenlandse bestuurders, dan is het veel eenvoudiger en goedkoper om die later toe te laten treden. Je kan dan bijvoorbeeld volstaan met een vertaalde samenvatting van de statuten. Op onze zustersite www.stichting.nl vind je een uitgebreide uitleg in het Engels over deze oplossing

Wanneer is een legaat van een object opeisbaar?

Een legaat kan pas worden opgeëist als de erflater is overleden. Daarna kan het legaat worden opgeëist. Aan het legaat kunnen wel voorwaarden verbonden zitten.

Opeisbaarheid legaat van een object

object opeisbaar

Je kunt in jouw testament een object nalaten aan iemand. Dat heet een legaat. Daarmee krijgt iemand die jij hebt aangewezen, een legataris, recht op een specifiek object uit jouw nalatenschap. Dat kan van alles zijn, een schilderij, een auto, een paard, een huis, wat jij wilt. Maar wanneer mag de legataris mag dat legaat nu echt opeisen?

Overlijden van erflater

Een legaat waarin een object wordt nagelaten, wordt pas opeisbaar als de erflater is komen te overlijden. Vóór die tijd kan de persoon die recht heeft op het legaat, dus de legataris, het legaat dus nog niet opeisen. Ook al is het object niet meer in het bezit van degene die het opnam in een testament. Je kunt de afgifte dus niet afdwingen van de erfgenamen, voor het overlijden.

De erflater heeft echter veel testeervrijheid. Hij of zij kan dus zelf bepalen wanneer het legaat opeisbaar wordt. Bijvoorbeeld pas na overlijden van de langstlevende partner.

Geldlegaten

Legaten waarin een geldbedrag wordt nagelaten zijn opeisbaar na zes maanden vanaf het moment van overlijden van de erflater. De erflater kan echter een andere opeisbaarheidstermijn hebben bepaald.

Wanneer is een legaat van een geldbedrag opeisbaar?

Een legaat is niet meteen opeisbaar. Pas 6 maanden na het overlijden. De erflater kan in het testament een ander termijn hebben gesteld.

Opeisbaarheid legaat van een geldbedrag

legaat opeisbaar

Je kunt in jouw testament een geldbedrag nalaten aan iemand of een organisatie. Dat heet een legaat. Daarmee krijgt iemand die jij hebt aangewezen, een legataris, recht op een specifiek bedrag. Maar wanneer mag de legataris mag dat legaat nu echt opeisen?

Hoofdregel: zes maanden na overlijden

Anders dan je zou denken, is het legaat niet meteen opeisbaar op het moment dat de erflater is komen te overlijden. Als het gaat om een legaat van een geldsom, dan wordt dat legaat pas zes maanden na het overlijden van de erflater opeisbaar. Er geldt dus een opeisbaarheidstermijn van zes maanden. Tijdens die periode kan het geld (door de erfgenamen) bij elkaar worden gebracht om het legaat te kunnen afgeven aan de legataris.

Uitzondering op hoofdregel

De hoofdregel geldt als de erflater niet anders heeft bepaald. De erflater kan in zijn of haar testament een andere termijn hebben gesteld. Dat kan een langere of kortere termijn dan zes maanden zijn voor opeisbaarheid na zijn of haar overlijden. In dat geval gaat de inhoud van het testament voor op de hoofdregel van de zes maanden termijn.

Er geldt daarbij geen harde maximumtermijn voor de erflater. Een opeisbaarheidstermijn van bijvoorbeeld tien of zestig jaar is dus mogelijk. Of dat ook wenselijk is, is een andere vraag. In ieder geval staat de testeervrijheid van de erflater hierbij voorop. Hij of zij mag zelf bepalen welke opeisbaarheidstermijn wordt gesteld.

Geen fatale termijn

Het kan voorkomen dat de zes maanden termijn of de door de erflater gestelde termijn is verstreken en de erfgenamen (nog) niet vrijwillig het legaat hebben afgegeven.

De opeisbaarheidstermijn is geen fatale termijn. Daarom moet je als legataris de erfgenamen van de overleden erflater nog eerst schriftelijk in gebreke stellen. In die ingebrekestelling eis je jouw legaat op. Je moet de erfgenamen een redelijke termijn geven, om alsnog tot betaling van het geldlegaat over te gaan. Als betaling binnen die termijn uitblijft, zijn de erfgenamen in verzuim. Dat betekent dat de legataris dan ook de wettelijke rente kan opeisen, ook hier weer tenzij de erflater anders heeft bepaald.

Mag ik als (enig) kind beslissingen nemen voor mijn vader of moeder als die dat niet meer zelf kan?

Nee, als (enig) kind mag je geen beslissingen nemen voor je ouders als ze dat zelf niet meer kunnen. Je bent niet automatisch bevoegd om dat te doen.

Enig kind niet bevoegd

Een erg vervelende situatie waar je liever niet aan wilt denken is het geval waarin jouw ouder niet meer zelf belangrijke (financiële) beslissingen kan nemen. Maar zonder voorafgaande toestemming van jouw ouder ben je niet bevoegd om beslissingen voor of namens jouw ouder te maken. Dat geldt ook als je enig kind bent. De wet kent een enig kind op dat punt geen bijzondere positie of rechten toe. Zie ook onze uitleg over het begrip kind.

Wat kan je regelen?

enig kind beslissen

Als er niemand is aangewezen door jouw ouder(s), dan is er ook niemand bevoegd. In de meeste gevallen moet je dan nog eerst naar de rechter voor een onderbewindstelling. Dat kan een kostbare en tijdrovende procedure zijn, terwijl in sommige gevallen snel handelen belangrijk is. Dat kan je voorkomen met een levenstestament of algemene volmacht.
Bovendien in een levenstestament of volmacht kiest jouw ouder wie de taak gaat uitoefenen van vertegenwoordiger. Anders bepaalt een rechter dat. Als je als ouder die wenst hebt, kan je in jouw levenstestament of volmacht jouw (enig) kind aanwijzen als gevolmachtigde.

Andersom ook niet

Deze situatie geldt ook andersom. Als jou iets overkomt dan is jouw ouder ook niet bevoegd om beslissingen namens jou te nemen.

Bij wie eis ik mijn legitieme portie op?

Je hebt een vordering op de erfgenamen. Daar doe je dan ook een beroep op je legitieme. Daar kan jij jouw legitieme portie opeisen. Is er een executeur of vereffenaar en weet je wie dat is? Dan is het logisch om die aan te schrijven.

Opeisen legitieme portie

Als kind heb je altijd recht op een minimum deel uit de erfenis van jouw ouders. Dat is de legitieme portie. Die vordering bestaat uit een geldvordering. Maar bij wie moet je daadwerkelijk de legitieme portie opeisen?

Opeisbare legitieme portie

Je moet als legitimaris zelf een beroep doen op jouw legitieme portie. De legitieme portie is in principe pas zes maanden na het overlijden van de erflater opeisbaar, tenzij in het testament iets anders is bepaald. Op wie krijgt de legitimaris een vordering? De legitimaris kan een geldvordering krijgen op:

  1. de gezamenlijke erfgenamen (naar evenredigheid van hun erfdeel);
  2. of als er een wettelijke verdeling is op de door de erflater achtergelaten echtgenoot.

Als de legitimaris een vordering heeft op de achtergelaten echtgenoot, dan zijn de kinderen van de erflater niet aansprakelijk.

Bij wie vordering indienen?

legitieme portie opeisen

Het is voor de legitimaris belangrijk om te weten bij wie hij of zij zich moeten melden. Je kan jouw vorderingen indienen bij de executeur als er een is aangesteld. De executeur moet de legitieme portie vervolgens uitbetalen. Als er een vereffenaar is, dan moet je jouw vordering bij de vereffenaar indienen. In andere gevallen dien je jouw geldvordering in bij de gezamenlijke erfgenamen of (bij een wettelijke verdeling) bij de echtgenoot van de erflater.

Begrenzing aansprakelijkheid

Let wel op: de aansprakelijkheid van de erfgenamen en langstlevende partner van de erflater gaat niet verder dan de waarde van de nalatenschap. Dat betekent dat als de waarde van de nalatenschap niet voldoende is, zij ook geen legitieme portie hoeven uit te betalen. Dat laatste zal het geval zijn als er gewoonweg geen vermogen is of overblijft om uit te delen.

Wanneer is het beheer van de executeur afgelopen?

Het beheer van de executeur is afgelopen op het moment dat de executeur zijn taken heeft voltooid. De executeur draagt het beheer dan over aan de erfgenamen.

Het einde van het beheer van de executeur

Stel dat een overledene jou heeft aangewezen als executeur. Als executeur ben je bevoegd om de nalatenschap te beheren en af te wikkelen. Maar wanneer eindigt het beheer van de executeur?

Beheer van de executeur

De executeur heeft grofweg twee taken. Hij of zij beheert de goederen en betaalt de opeisbare schulden en legaten met de nalatenschap. Dat beheer houdt in dat de executeur (en niet de erfgenamen) over de nalatenschap mag beschikken.

Alleen de executeur mag dus goederen uit de nalatenschap verkopen en overdragen aan een ander. Erfgenamen mogen dat niet doen, zij zijn beschikkingsonbevoegd. Pas nadat het beheer van de executeur is geëindigd, zijn de erfgenamen bevoegd om over de nalatenschap te beschikken. Zie ook beheersexecuteur.

Einde van beheer

Brief

Het beheer van de executeur eindigt als hij of zij de goederen van de nalatenschap ter beschikking stelt aan de erfgenamen. De executeur mag dat alleen doen als hij of zij de executeurstaak heeft voltooid, dus als alle schulden zijn betaald of als in onderling overleg is bepaald dat de executeur klaar is. Het is verstandig om samen op papier vast te leggen dat de executeur klaar is en de nalatenschap ter beschikking heeft gesteld aan de erfgenamen. Daarmee kan onenigheid achteraf worden voorkomen.

Let wel op: bij het eindigen van de beheersbevoegdheid moet je als executeur nog wel rekening en verantwoording afleggen aan de persoon die na jou tot beheer van de nalatenschap bevoegd is. Dat zijn in de regel de erfgenamen. Soms is het een opvolgend executeur. Ook valt het einde van de taak van de executeur niet automatisch samen met het einde van het beheer.

Erfgenamen beëindigen beheer van executeur

Het beheer van de executeur kan ook op een andere manier eindigen. De erfgenamen kunnen de beheersbevoegdheid van de executeur namelijk beëindigen als:

  1. De schulden en legaten zijn betaald door de executeur of
  2. Eén jaar en zes maanden zijn verstreken sinds het moment dat de executeur de goederen van de nalatenschap in beheer heeft genomen of heeft kunnen nemen. Die termijn begint te lopen vanaf het moment dat de executeur zijn of haar taak heeft aanvaard. De wet gaat er namelijk vanuit dat de executeur binnen die tijd de executeurstaak moet kunnen voltooien. De executeur kan aan de kantonrechter maximaal twee keer een verlenging van deze termijn verzoeken.

Let wel op: de erfgenamen kunnen het beheer alleen beëindigen als zij het daarover eens zijn. Ook moeten de erfgenamen bereid zijn om de goederen van de nalatenschap in ontvangst te nemen. Als de erflater een afwikkelingsbewind-executeur heeft ingesteld, zijn de erfgenamen niet bevoegd om het beheer te beëindigen.

Mag ik bepalen dat de legitieme portie pas opeisbaar is na overlijden van de langstlevende?

Ja dat kan. Je kan in jouw testament bepalen dat de legitieme portie pas opeisbaar is bij overlijden van de langstlevende. Je kan dat ook op een andere manier opnemen in je testament.

Voorwaarden voor opeisbaarheid legitieme portie

De legitieme portie voor een kind van de erflater is in principe pas zes maanden na het overlijden van de erflater opeisbaar. Maar mag de erflater ook voorwaarden verbinden aan de opeisbaarheid? Bijvoorbeeld dat de legitieme portie pas opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende partner (echtgenoot) van de erflater?

Ondertekenen

Voorwaarden voor opeisbaarheid

De opeisbaarheid van jouw legitieme moet je onderscheiden van het recht op de legitieme portie. Dat laatste heb je als kind van de overleden erflater altijd. Je mag echter pas aanspraak maken op ontvangst van de legitieme portie als die opeisbaar is geworden.

De erflater kan in zijn of haar testament voorwaarden stellen aan de opeisbaarheid van jouw erfdeel. Bijvoorbeeld de voorwaarde dat jouw deel pas opeisbaar is na overlijden van de langstlevende partner. Je kunt de erfenis ook opeisbaar maken als andere voorwaarden zijn uitgekomen. Zoals dat de langstlevende is opgenomen in een zorginstelling met eigen bijdrage (WLZ clausule) of hertrouwt. In dat geval geldt er dus een uitzondering op de hoofdregel dat de legitieme portie na zes maanden na het overlijden van de erflater opeisbaar is.

Legitieme portie en wettelijke verdeling

Let wel op: heeft de erflater verder geen bepalingen in het testament opgenomen, dan wordt de nalatenschap verdeeld volgens het wettelijk erfrecht. Hierbij geldt een andere regeling voor opeisbaarheid. In dat geval is de legitieme portie opeisbaar als de echtgenoot van de erflater:

  1. failliet gaat,
  2. in de schuldsanering komt of
  3. komt te overlijden.

Als zich één van die drie gevallen voordoet bij de wettelijke verdeling van de erfenis, is de legitieme portie direct opeisbaar. Er geldt dan dus geen zes maanden opeisbaarheidstermijn.

© 2026 · DoeHetZelfNotaris
  • Veilige gegevensoverdracht
  • SSL certificaat