Afspraken maken over testament?

8.4
Pablo van Klinken is notarieel jurist en ondernemer. Al jaren actief op het snijvlak tussen juridische dienstverlening, informatie en technologie. Zeer succesvol in het opzetten van commercieel werkende nieuwe initiatieven. Drijvende kracht achter DoeHetZelfNotaris. Afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam in Nederlands Recht.
Mag ik met mijn partner afspraken maken over zijn of haar testament en andersom?

Het heeft geen zin om afspraken te maken over een testament. Deze afspraken zijn namelijk nietig. Alleen wat er daadwerkelijk in een testament is opgenomen, is geldig.

Samen afspraken maken over testament

Testament met zegel

In sommige gevallen is er behoefte aan zekerheid over de inhoud van een testament dat jij of jouw partner nog moet opmaken. Het komt ook voor dat kinderen invloed willen op de inhoud van jouw testament. Bijvoorbeeld de wens is om alvast zaken over het gezamenlijke vermogen of eigen woning vast te leggen. Zijn die afspraken geldig?

Nietige afspraken

Het uitgangspunt is dat afspraken die je maakt over de inhoud van een testament nietig zijn. Dat betekent dat die afspraken niet bestaan voor de wet. Je kunt er dus geen rechten aan ontlenen. Met andere woorden zijn de bepalingen niet tot stand gekomen. Het is daarom zinloos om samen afspraken te maken over de inhoud van een nog te maken testament. Het testament moet de daadwerkelijke wil van de testateur bevatten. Het is namelijk een uiterste wilsbeschikking.

Altijd herroepen

Je kan bovendien ook altijd jouw testament herroepen. Stel je hebt de inhoud vastgesteld in overleg met je partner. Als die partner overlijdt, kan jij jouw testament aanpassen naar je eigen wens. Er is dus geen enkele mogelijkheid om jou dit te verbieden, ook niet een contract met je partner.

Hoe kan ik ervoor zorgen dat ik minder erfbelasting hoef te betalen?

Met een finaal verrekenbeding kun je de erfbelasting verlagen. Bij overlijden worden de huwelijkse voorwaarden dan automatisch opgeheven. De helft van de bezittingen komt dan de langstlevende partner toe.

Finaal verrekenbeding voor minder erfbelasting

verrekenbeding

Het finaal verrekenbeding is een beding dat je kunt opnemen in de huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden. In dit beding staat dat als jullie uit elkaar gaan door overlijden, het gemeenschappelijk vermogen wordt verdeeld alsof jullie geen voorwaarden hebben opgesteld. Dat kan een belastingvoordeel opleveren.

Voordeel erfbelasting bij overlijden

Bij echtgenoten die getrouwd zijn onder huwelijkse voorwaarden is er geen gemeenschappelijk bezit of dit gemeenschappelijk bezit is beperkt. Bij overlijden zal de langstlevende het bezit van de overleden echtgenoot erven. Die moet daarover erfbelasting betalen. Om die belasting te verlagen neem je een finaal verrekenbeding op.

Bij overlijden worden de voorwaarden immers opgeheven en is er alsnog een gemeenschap van goederen. Hierdoor is de helft van het bezit namelijk alsnog van de langstlevende partner. Een dergelijk finaal verrekenbeding kun je beter niet opnemen bij huwelijkse voorwaarden die zijn opgesteld in verband met grote schulden. Doe je dat wel? Dan zijn de schulden ook voor de langstlevende partner bij overlijden.

Moos en Gina en de erfenis

Gina heeft een prachtig huis, dat is gefinancierd met familiegeld. Ze is getrouwd met Moos. Ze hebben huwelijks voorwaarden opgesteld zodat het huis van Gina zal zijn, ook bij echtscheiding. Het huis is gigantisch en twee miljoen waard zonder een hypotheek. Bij het overlijden van Gina is Moos wel gewoon erfgenaam. Hij zal dan de woning erven van twee miljoen. Dat is ruim boven de vrijstelling van de erfbelasting. Moos moet over 1.3 miljoen straks erfbelasting betalen.
Door in de huwelijks voorwaarden een finaal verrekenbeding op te nemen kan dit grotendeels worden voorkomen. Bij overlijden van Gina is de woning alsnog van hun beiden. Dat wil zeggen dat Moos nu nog maar één miljoen erft. Die andere miljoen is al van hem, want zijn deel in de gemeenschap die alsnog ontstond door overlijden van Gina. Dat scheelt een slok op een borrel. Nu hoeft Moos alleen erfbelasting te betalen over het verschil van één miljoen en de geldende vrijstelling voor een echtgenoot.

Mogen wij als ouders het spaargeld van ons kind gebruiken?

Nee, je mag niet zomaar het spaargeld van jouw kind gebruiken. Als de spaarrekening op naam van het kind staat moet het geld worden besteed in het belang van het kind. Als de spaarrekening op naam van de ouders staat dan kunnen de ouders de bestemming van het geld veranderen.

Gebruik maken van spaarrekening kind door ouders

Het is gebruikelijk dat ouders bij de geboorte van hun kind een spaarrekening openen en daar geld op storten. Mag je als ouders het geld op die spaarrekening gebruiken, bijvoorbeeld om de eigen schulden af te lossen? Nee, dat mag niet zomaar.

Bewind

Ouders hebben het bewind over het geld van hun minderjarige kinderen. Dat betekent dat een minderjarig kind dus niet zelfstandig het geld mag besteden. Bewind wil zeggen dat de ouders het spaargeld moeten beheren in het belang van het kind. Ze kunnen het geld dus niet zomaar aan iets anders besteden waar het kind geen belang bij heeft.

spaarrekening kind

Rekening op naam van kind of ouders

Er zijn twee verschillende situaties mogelijk:

  1. de rekening staat op naam van het kind; of
  2. de rekening staat op naam van de ouders.

Als de rekening op naam van het kind staat, dan is het geld eigendom van het kind. De ouders kunnen dan het geld niet zomaar van de rekening halen. Zij moeten het geld beheren in het belang van het kind. De stortingen die zij gedaan hebben, kun je zien als schenkingen. Als de ouders het geld dus van de rekening halen en het op een eigen rekening zetten, handelen ze niet in het belang van het kind. Dan zijn ze verplicht om een schadevergoeding aan het kind te betalen.

Als de rekening op naam van de ouders staat, dan kunnen de ouders de bestemming van het geld veranderen. In deze situatie komt het hele bedrag toe aan het kind als hij of zij meerderjarig, dus 18 jaar oud, wordt. Daardoor is het op dat moment pas een schenking. Let op: beide ouders zijn slechts samen bevoegd om de rekening te beheren. Een ouder kan zelfstandig handelen als de andere ouder daar geen bezwaar tegen heeft en dus toestemming geeft. Als dat wel zo is, dan kan dat alleen gezamenlijk.

Is het mogelijk om een Nederlandse rechtspersoon op te richten met buitenlandse bestuurders?

Ja zeker kan dat. Er zijn wel een paar hobbels. Statuten zijn verplicht in het Nederlands. Bestuurders moeten gecontroleerd in registers. Bij buitenlandse bestuurders kan dat minder eenvoudig. Er zijn dus meestal wel meer kosten.

Rechtspersoon oprichten met buitenlandse bestuurders

Wij willen een stichting oprichten, maar een aantal potentiële bestuurders woont in het buitenland, kan dat? Ik wil een BV oprichten maar een aandeelhouder woont in Amerika, kan dat?

Ja dat is mogelijk. De wet zegt niet dat een bestuurder van een rechtspersoon, zoals een stichting of Besloten Vennootschap, de Nederlandse nationaliteit moet hebben. Juridisch is er dus geen probleem.

Praktische problemen

Als een buitenlandse bestuurder bij een Nederlandse notaris een rechtspersoon wil oprichten, dan moet die buitenlandse persoon zich wel legitimeren en dan tegelijk een volmacht tekenen. Dat legitimeren moet in principe bij de Nederlandse notaris die de rechtspersoon zal oprichten.

buitenlandse bestuurders

De notaris is verplicht op grond van de WWFT om alle betrokken personen bij de oprichting te controleren. In Nederland doet de notaris dat bijvoorbeeld in het BRP en in het faillissementsregister. Daar staan geen buitenlandse ingezetenen in. Om die controles toch uit te voeren moet de notaris fors meer werk uitvoeren. Je kan dan ook fors hogere kosten tegemoet zien.

Het verschilt per land of en hoe legitimatie in het buitenland kan. Soms zijn er in die landen ook notarissen en soms moet het bij een advocaat, terwijl het soms alleen mogelijk is op de ambassade of een consulaat. Er zijn dus wel wat praktische bezwaren. Ook moeten er dus extra documenten worden gemaakt en vertaald. Dat brengt ook kosten met zich mee.

Zetel in Nederland

De rechtspersoon moet zijn zetel in Nederland hebben. Dit is bepaald in de wet. Deze bepaling in terug te vinden in de volgende wetartikelen van het Burgerlijk Wetboek:

Taalprobleem

Dan is er het taalprobleem. Alle statuten moeten in het Nederlands opgesteld. Dat wil zeggen dat je die (deels) moet vertalen voor de buitenlandse betrokkenen. Dat is verplicht indien zij geen Nederlands spreken. Het heeft geen zin om de statuten integraal te vertalen, de Nederlandse tekst zal leidend blijven.

Oplossing: later toevoegen

De meest eenvoudige en goedkope oplossing. Je richt de rechtspersoon op met een paar Nederlanders. Die nemen direct na de oprichting het besluit om de buitenlandse personen op te nemen in het bestuur. Zij kunnen zich online aanmelden via het handelsregister. Daarbij gelden veel minder beperkingen dan bij de oorspronkelijke oprichting bij de notaris. Zo hoeven er op dat moment geen vertaalde statuten te zijn. En het scheelt in de kosten.

Hoe kan ik een document scannen met mijn telefoon?

Voor een enkele bladzijde is een foto meestal een goede oplossing. Voor verschillende pagina’s installeer je een aparte app. Die maakt het mogelijk om meer pagina’s in één document te krijgen. Wil je een document opsturen? Dan is dat via mail of uploaden het makkelijkst.

Een document scannen met je mobieltje

ADOBE PDF

Om stukken op te sturen kan je het beste het document scannen. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden. Beschik je thuis of op het werk over een printer die ook kan scannen? Dan kan je die natuurlijk gebruiken. Maar heb je die niet, dan is de mobiele telefoon een handige uitkomst.
Als je een keuze hebt, sla het document dan altijd op als pdf. Dat formaat is zeker voor tekstdocumenten het beste te gebruiken en ook het veiligst.

Document uit één bladzijde

Bestaat het document uit slechts één bladzijde? Dan kan je dat het makkelijkst gewoon fotograferen. Het plaatje is eenvoudig te verzenden.

Document uit verschillende bladzijden

Bestaat een document uit verschillende bladzijden? Denk bijvoorbeeld aan een document met een voorkant en achterkant, of aan een langer document zoals een testament. Dan is het maken van losse foto’s heel onhandig. Die zijn niet aan elkaar gekoppeld en dus is ook het document dan niet één geheel. Er zijn handige appjes voor de telefoon, daarmee kan je een document scannen. Een betrouwbare en goed werkende app voor zowel de iPhone als Android is CamScanner.

Een ID bewijs scannen

Kopie van ID bewijs? Dan wil je niet direct ook je BSN meesturen. De Rijksoverheid heeft een mooie app gemaakt. Hiermee kan je heel goed een document scannen en toch je privacy waarborgen. Je kan daarop het BSN automatisch doorstrepen. Bovendien kan je op de kopie vermelden voor wie deze is. Dit is een zeer veilige manier om een kopie van een ID bewijs te maken. Voor een notaris maakt dat niet heel veel uit, die heeft altijd toegang tot je BSN.

Wat zijn de gevolgen van een scheiding van tafel en bed voor ons vermogen?

Op het moment van scheiden van tafel en bed wordt de gemeenschap van goederen beëindigd. De gemeenschappelijke goederen moeten dan zijn verdeeld. Je bent niet meer elkaars erfgenaam.

Vermogen en scheiding van tafel en bed

Royement of Doorhalen

Bij een scheiding van tafel en bed ben je nog steeds (voor de wet) getrouwd. De eventuele gemeenschap van goederen (huwelijksgemeenschap) moet per die datum worden beëindigd en verdeeld. Waren jullie in een gemeenschap van goederen getrouwd? Dan moet je nu de gemeenschap 50/50 verdelen. Als er huwelijkse voorwaarden zijn gemaakt, kan er een andere verdeling plaatsvinden.

Erfgenamen

Daarnaast heeft een dergelijke scheiding automatisch tot gevolg dat je niet meer elkaars erfgenamen bent. Als je van tafel en bed bent gescheiden hoef je elkaar dus niet nog uitdrukkelijk te onterven in een testament. Maar je kunt in jouw testament wel regelen dat jouw ex-partner alsnog jouw erfgenaam is.

Historie

Deze vorm van scheiding komt niet veel meer voor. De wet bood de optie omdat er mensen zijn die op religieuze gronden geen echtscheiding willen. Zij blijven immers op deze manier wel getrouwd, maar hebben onderling geen verplichtingen meer.

In 2001 werd de samenwoonplicht voor gehuwden afgeschaft. Het alternatief voor mensen die niet wil scheiden is dan nu dat zij wel getrouwd blijven maar niet meer samenwonen.

Hoe weet ik of iemand een testament had?

Nadat iemand is overleden kan je bij het Centraal Testamentenregister opvragen of iemand een testament had. Je kan in Nederland niet uitzoeken of een nog levend iemand een testament heeft. Dat is geheim.

Controleren op het bestaan van een testament

Testament met zegel

In Nederland kan je achterhalen of een overleden familielid of naaste bij een Nederlandse notaris een testament heeft laten maken. Je kan dat gratis opvragen bij het Centraal Testamentenregister (CTR). Het is niet mogelijk om het CTR te raadplegen voor levende personen, behalve voor jezelf.

Bestaan van testament

Door het Centraal testamentenregister (CTR) te raadplegen, kom je er achter of er een testament van de overledene is. Eén van de eerste stappen voor het afhandelen van het erfenis is dat naasten of erfgenamen nagaan of de overledene een testament heeft gemaakt.

Uitzoeken via de notaris

De notaris kan online in het CTR zoeken. Als je opdracht geeft aan een notaris om bijvoorbeeld een verklaring van erfrecht op te stellen, zoekt deze in het CTR. De notaris doet dit ook, als jullie het zelf al hebben uitgezocht. Het behoort tot de standaard controles die de notaris moet uitvoeren.

Inhoud van testament

De inhoud van een testament kan je niet via het CTR inzien. Er is geen landelijke online opslag van testamenten. Voor het mogen inzien van de inhoud moet je namelijk naar de notaris die het testament heeft opgesteld, de opvolger van die notaris of een andere notaris. Je kunt via het CTR wel te weten komen waar het testament is (gemaakt), zodat je vervolgens contact kunt opnemen met de betreffende notaris.

Hoe inzien CTR?

Voor het mogen inzien van het CTR heb je maar een paar gegevens nodig: de naam, geboortedatum- en plaats van de overledene en de overlijdensdatum.

In sommige gevallen kan de aanvraag niet digitaal maar moet het schriftelijk. Je hebt dan de volgende gegevens nodig:

  1. Een ingevuld schriftelijk aanvraagformulier en
  2. Een uittreksel uit het overlijdensregister. Die wordt verschaft door de uitvaartonderneming of op aanvraag door de gemeente waar de overledene is overleden.

Deze stukken stuur je vervolgens op naar het CTR. De actuele adres- en contactgegevens van het CTR kan je vinden op de website van de Overheid.

Buitenlands testament

Wil je weten hoe je een mogelijk buitenlands testament kan opzoeken? Op de website van het Europees Netwerk van Testamentenregisters (ARERT) kan je voor 26 aangesloten Europese landen nagaan hoe je de testamentenregisters van die landen kunt raadplegen. Het is ook mogelijk dat het CTR een verzoek doet aan een of meer testamentenregisters van andere Europese leden. Neem hiervoor contact op met een Nederlandse notaris of het CTR.

Wie mag het Centraal Testamentenregister inzien?

Iedere belanghebbende kan een schriftelijke aanvraag indienen. Dat kan ook iedere notaris. De gegevens worden schriftelijk, kosteloos verstrekt.

Recht op inzage in Centraal Testamentenregister (CTR)

Testamentenregister inzien

Om na te gaan of de overledene een testament had, moet je het Centraal Testamentenregister aanschrijven. Hierdoor kan je er achter komen of er een testament is, maar de inhoud van het testament kan je niet via het CTR inzien. Daarvoor moet je naar de notaris. Wie heeft nu eigenlijk recht op inzage? Kan iedereen via het CTR te weten komen of jouw overleden naaste een testament heeft gemaakt?

Voorwaarden voor inzage

De Wet op het Centraal Testamentregister bepaalt dat aan een ieder kosteloos inlichtingen worden gegeven uit het testamentenregister ten aanzien van overleden personen. Notarissen kunnen ook namens de aanvrager het CTR raadplegen. Toch is het niet zo dat iedereen zomaar inzage mag hebben in het CTR. Je moet namelijk bij de aanvraag ook een kopie van het uittreksel uit het overlijdensregister van de gemeente hebben.

Alleen belanghebbenden mogen een overlijdensakte opvragen bij de gemeente. Bij het verzoek aan de gemeente moet je ook aangeven wat de reden is van jouw aanvraag. De echtgenoot en erfgenamen van de overledene zijn in de regel belanghebbenden en hebben dus recht op een uittreksel uit het overlijdensregister.

Hoe verloopt de vereffening van een erfenis?

Als een van de erfgenamen de erfenis beneficiair aanvaard, moet de erfenis worden vereffend. Er moet dan eerst een boedelbeschrijving worden opgesteld. Deze wordt vervolgens ter inzage gelegd bij de boedelnotaris of rechtbank. Als laatst volgt het informeren van de schuldeisers.

Procedure van vereffening van een erfenis

Een erfenis zal pas worden vereffend (afgewikkeld of verdeeld) als iemand deze beneficiair aanvaardt. Dan aanvaard je de erfenis onder voorbehoud van boedelbeschrijving. In beginsel zijn de erfgenamen dan samen vereffenaar.

Brief

Je ontvangt dan eerst een overzicht van alle bezittingen en schulden. Hierna kan je beoordelen of je de erfenis wilt aanvaarden of verwerpen (lichte vereffening). Vereffening zal ook moeten gebeuren als een belanghebbende (zoals een erfgenaam of schuldeiser van de overleden erflater) aan de rechtbank heeft verzocht om een vereffenaar te benoemen (zware vereffening).

Procedure in hoofdlijnen

De wettelijke vereffeningsprocedure (lichte vereffening) gaat als volgt:

  1. Het aanvragen van een verklaring van erfrecht bij de notaris;
  2. Het opmaken van een boedelbeschrijving. Dat is een overzicht van alle bezittingen en schulden van de overleden erflater ten tijde van zijn of haar overlijden.
  3. De opgestelde boedelbeschrijving ter inzage leggen voor erfgenamen en andere belanghebbenden bij de boedelnotaris of rechtbank. Je kunt als erfgenaam aan de rechtbank ontheffing verzoeken voor de verplichting van terinzagelegging.
  4. Het informeren van schuldeisers van de erflater en hen betalen. Dat gebeurt op basis van een uitdelingslijst. Wat na uitbetaling aan de schuldeisers overblijft is voor de erfgenamen.

Voor een uitgebreide beschrijving van de wettelijke vereffeningsprocedure kan je de Richtlijnen Vereffening Nalatenschap raadplegen.

Wat is het verschil tussen de ANBI en de SBBI status?

Beiden zijn fiscale regelingen. De ANBI is er voor organisaties die het algemeen belang dienen. De SBBI is er voor organisaties die individuele belangen dienen. Bijvoorbeeld de belangen van de leden zoals bij een sportclub. De ANBI vraag je vooraf aan, de SBBI op het moment van aangifte van de schenkbelasting of erfbelasting.

Verschillen tussen ANBI en SBBI

Via onze website kan je eenvoudig en voordelig een stichting of vereniging oprichten die voldoet aan de eisen voor een ANBI-status of SBBI. Wat zijn eigenlijk de verschillen tussen deze twee en wanneer kies je voor welke?

Maatschappelijke organisaties

ANBI Logo

Algemeen Nut Beogende Instellingen (ANBI) en Sociaal Belang Behartigende Instellingen (SBBI) zijn allebei maatschappelijke organisaties. Dat zijn dus instellingen die zich inzetten voor een bepaald maatschappelijk doel. Dat is iets anders dan alleen maar voor het maken van winst voor particuliere belangen, zoals een besloten vennootschap. Een ANBI is bijvoorbeeld een goede doelenorganisatie. Een SSBI is bijvoorbeeld een sportclub of zangclub. De SBBI heeft dus een maatschappelijke waarde, maar is er voornamelijk voor de leden. Zowel een stichting als vereniging kunnen in aanmerking komen voor de ANBI of SBBI status.

Voordelen van ANBI en SBBI

Een ANBI heeft andere (fiscale) voordelen dan een SBBI. Zo hoeft een SBBI geen schenkbelasting of erfbelasting te betalen over een schenking of erfenis die wordt gebruikt voor een sociaal belang.

Een ANBI heeft dat voordeel bij schenkingen en erfenissen die worden gebruiken voor het algemeen belang. Daarnaast zijn voor donateurs/schenkers gewone giften aan een ANBI wel aftrekbaar tot een bepaald bedrag, terwijl dat voor een SBBI niet zo is.

Voorwaarden

Om in aanmerking te komen voor de ANBI of SBBI status moeten instellingen voldoen aan bepaalde voorwaarden. Lees hiervoor ons ANBI dossier, waarin we uitleg geven over alle ANBI-toelatingsvoorwaarden.

Let op: voor een ANBI-status moet de stichting of vereniging een verzoek doen aan de Belastingdienst. Die status krijg je dus niet automatisch als je dit opneemt in de statuten. Voor een SBBI hoef je geen verzoek te doen aan de Belastingdienst. Je moet uiteraard wel voldoen aan de voorwaarden voor de SBBI status. De Belastingdienst controleert dan bij aangifte schenkbelasting of aangifte erfbelasting of de organisatie valt onder de SBBI-regeling. De instelling moet op het moment van de schenking of erfenis voldoen aan de SBBI voorwaarden. Voor een ANBI status gelden meer en zwaardere (toelatings)eisen dan voor een SBBI. Ook is er een openbaar ANBI register.

Particuliere of algemene belangen

Een belangrijk verschil is dat een SBBI de particuliere belangen van de leden dient en ook een sociaal belang dient. Een ANBI dient bijna uitsluitend (voor 90%) het algemeen belang. Er is dus een verschil in de belangen waarvoor de instellingen zich inzetten. Dit is een belangrijk verschil, omdat het belang waarvoor de stichting of vereniging zich inzet bepaalt voor welke status die instelling in aanmerking kan komen.

Geen ANBI, wel SBBI

Als een stichting of vereniging geen ANBI is, dan kan het vaak wel nog een SBBI zijn. Er wordt dan namelijk wel een maatschappelijk doel gediend, maar niet voor 90%. Dan kan je instelling mogelijk alsnog voldoen aan de voorwaarden voor de SBBI-regeling.

© 2026 · DoeHetZelfNotaris
  • Veilige gegevensoverdracht
  • SSL certificaat