Wat als de notaris is overleden?

8.4
Pablo van Klinken is notarieel jurist en ondernemer. Al jaren actief op het snijvlak tussen juridische dienstverlening, informatie en technologie. Zeer succesvol in het opzetten van commercieel werkende nieuwe initiatieven. Drijvende kracht achter DoeHetZelfNotaris. Afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam in Nederlands Recht.
Wat gebeurt er als de notaris, die mijn akte heeft bewaard, is overleden?

Als een notaris overlijdt, dan wordt zijn/haar protocol overgenomen door een andere notaris. De originele akte verdwijnt dus niet wordt ook niet vernietigd. Wie de opvolger is van de overleden notaris, kan je vinden via het opvolgersregister van de KNB.

Notaris overleden

Nadat op het notariskantoor een testament of andere akte is ondertekend, zal de notaris het originele exemplaar van de akte (dat noemen we juridisch minuten) opnemen in zijn of haar archief. Ook wel het protocol genoemd.

Zo kan je altijd een afschrift van jouw akte opvragen bij de notaris.

Opvolger van notaris

Als de notaris die de akte heeft opgemaakt komt te overlijden, wordt zijn of haar notarispraktijk en dus ook protocol overgenomen door een andere notaris. Dat is zo geregeld in de Notariswet. De originele akte verdwijnt dus niet bij overlijden van de notaris en wordt ook niet vernietigd. Wie de opvolger is van de overleden notaris, kan je vinden via het opvolgersregister van de KNB.

Deze hele procedure geldt trouwens ook in het wat minder heftige geval dat de notaris gewoon met pensioen is gegaan.

Inzage in testament

Brief

Niet iedereen kan zomaar een testament inzien. Na het opvragen van het testament zal de notaris eerst beoordelen of je een belang hebt bij inzage in het testament. Uitsluitend belanghebbenden hebben recht op inzage vanwege het vertrouwelijke en persoonlijke karakter van een testament. Voor het opzoeken van een testament in een archief zal de notaris kosten in rekening brengen. We schreven daarover al: de notaris wil mij geen inzage geven in testament, mag dat?

Om te weten of er een testament is, kan je het CTR (Centraal Testamentenregister) raadplegen. Voor het kunnen inzien van de inhoud van het testament moet je vervolgens contact opnemen met de notaris die het testament bewaart.

Kan ik de notaris op huisbezoek of in het ziekenhuis laten komen?

Ja, dat kan in uitzonderlijke gevallen. De notaris rekent er meestal wel iets extra voor. Deze kosten zitten niet in het standaardtarief van DoeHetZelfNotaris.

Notaris op huisbezoek

Op afspraak kan een notaris op huisbezoek komen of in het ziekenhuis langskomen. Soms is iemand niet in staat om nog naar de notaris te gaan. Bijvoorbeeld door ziekte of invaliditeit. Veel mensen bedenken pas als ze heel ziek zijn dat ze een testament willen opstellen. Het ondertekenen van een testament moet in het bijzijn bij de notaris. Als je een akte gaat ondertekenen, is het gebruikelijk dat je voor het ondertekenen (passeren) langskomt op het notariskantoor. In uitzonderingsgevallen kan de notaris ook bij de klant langskomen. De notaris rekent er meestal wel iets extra voor. Deze kosten zitten niet in het standaardtarief van DoeHetZelfNotaris.

Volmacht verlenen

Een andere mogelijkheid is om iemand een volmacht te verlenen. De gevolmachtigde ondertekent dan namens jou de akte op het notariskantoor. Bijvoorbeeld bij de leveringsakte of transportakte. Helaas is dat in de volgende gevallen niet mogelijk: Bij testamenten, levenstestamenten, hypotheekaktes en schenken op papier moet je persoonlijk aanwezig zijn en de akte zelf ondertekenen.

Wilsbekwaamheid

Let op: de notaris zal altijd controleren of je wilsbekwaam bent. Dus of je weet wat je regelt met de akte. Dit kan bij (een geestelijke) ziekte soms lastig zijn. Zie ook belehrungsplicht of zorgplicht.

Sommige notariskantoren bieden een service voor spoedtestamenten aan.

Wij zijn getrouwd in gemeenschap van goederen. Kunnen wij nu tijdens ons huwelijk dat veranderen in huwelijkse voorwaarden?

Ja, dat kan. Je kunt de voorwaarden waarop je bent getrouwd aanpassen ook nadat je bent getrouwd. Dat noem je aanpassen staande het huwelijk. Het kan van gemeenschap naar beperkte gemeenschap en andersom.

Van ‘in gemeenschap van goederen’ naar ‘huwelijksvoorwaarden’

Als je op of na 1 januari 2018 bent getrouwd, dan trouw je automatisch in beperkte gemeenschap van goederen. Ben je vóór die datum getrouwd, dan ben je automatisch in volledige gemeenschap van goederen getrouwd.

Huwelijkse voorwaarden tijdens het huwelijk

Brief

Soms willen jullie de (gedeeltelijke) gemeenschap van goederen omzetten naar een huwelijk met huwelijkse voorwaarden. Dat kan juridisch gezien altijd en op ieder moment tijdens het huwelijk. Doe je dit tijdens het huwelijk, dan noem je dit staande het huwelijk. Een goede reden kan zijn als één van beide echtgenoten een eigen bedrijf gaat beginnen. Als je dan niet wilt dat jullie huis kan worden opgeëist bij zakelijke schulden, dan maak je huwelijkse voorwaarden.

Er kunnen nog veel meer redenen zijn waarom je dat alsnog zou willen. Na trouwen kun je nog kiezen voor huwelijksvoorwaarden. Dat heet dan: ‘huwelijksvoorwaarden staande het huwelijk’.

Opmaken en inschrijving in huwelijksgoederenregister

Gemiddeld duurt het omzetten rond de twee weken, inclusief de vereiste inschrijving van de huwelijkse voorwaarden in het huwelijksgoederenregister van de rechtbank.
Let wel op: wijzigingen (en dus de huwelijkse voorwaarden) gaan pas in na de inschrijving van de huwelijkse voorwaarden in het huwelijksgoederenregister. Alleen schulden en overeenkomsten die zijn aangegaan na de inschrijving worden beheerst door de nieuwe regel. In de huwelijksperiode vóór de inschrijving blijft dus nog steeds de gemeenschap van goederen gelden.

Geen terugwerkende kracht

Huwelijksvoorwaarden hebben echter geen terugwerkende kracht. De huwelijksvoorwaarden gaan pas in op de dag nadat ze bij de notaris zijn gemaakt en kenbaar zijn. Dat betekent dat de huwelijksgemeenschap pas op die dag is ontbonden en niet al vanaf de eerste dag van het huwelijk. Hierdoor kunnen oude schuldeisers (die er al waren vóór de huwelijksvoorwaarden) nog steeds beide echtgenoten aanspreken. Die schuldeisers hoeven dus geen rekening te houden met de later opgestelde huwelijksvoorwaarden.

Het is ook vaak iets meer werk. Jullie moeten namelijk de bestaande gemeenschap verdelen en dus beschrijven.

Wat is het verschil tussen voogdij en bewind?

Voogdij is de zorg voor een minderjarig kind. Bij bewind zorgt iemand voor het vermogen van een ander, dat hoeft geen kind te zijn.

Verschil tussen voogdij en bewind

In jouw testament kun je zowel een regeling over voogdij als bewind voor jouw kinderen vastleggen. Het zijn twee aparte regelingen die gaan over verschillende gevallen. Wanneer welke regeling geldt, hangt af van de leeftijd van het kind.

Kind voogdij

Voogdij voor minderjarigen

De regeling van de voogdij is van toepassing als het kind minderjarig is. Een voogd is de benoemde persoon die een minderjarig kind verzorgt en opvoedt (en daarover gezag uitoefent) als beide ouders zijn overleden. Als een kind meerderjarig wordt dan vervalt ook de voogdij automatisch. Voogdij regel je in een testament, losse akte, of met een formulier bij de rechtbank.

Bewind voor minderjarigen en meerderjarigen

Bewind wil zeggen dat een kind niet zelf aan zijn erfenis kan komen. De erfenis wordt beheerd door een bewindvoerder. Dat kan de hiervoor genoemde voogd zijn, maar dat hoeft niet. Je kunt dus naast de voogd een bewindvoerder benoemen.

Bewind kan ook spelen als het kind meerderjarig is geworden, dus vanaf 18 jaar. Als er sprake is van bewind dan moet een meerderjarig kind eerst aan zijn of haar bewindvoerder toestemming vragen om geld op te nemen. Zo kun je bepalen dat kinderen bijvoorbeeld tot hun 23-ste niet aan de erfenis kunnen komen.

Bewind regel je bij de notaris, dat kan dus niet bij de rechtbank.

Voogdij en bewind regelen

Voogdij gaat dus over de verzorging en opvoeding van het minderjarige kind als hij of zij geen ouders meer heeft, terwijl bewind ziet op het houden van toezicht op geldzaken (het vermogen) bij meerderjarigen.
Door zowel voogdij als bewind te regelen in jouw testament, kun je er met meer zekerheid voor zorgen dat jouw kind verzorgd achter wordt gelaten. Zowel qua verzorging en opvoeding als op financieel gebied.

Wat gebeurt er met mijn huisdier na mijn dood?

Ben jij een alleenstaande? Dan moet je tijdens je leven iets regelen, anders zal jouw huisdier misschien naar het asiel gaan. Dieren zijn bezittingen en gaan dus naar je erfgenamen.

Wie krijgt straks mijn huisdier?

huisdier

Voor veel mensen spelen huisdieren een belangrijke rol in hun leven. Het is daarom niet onbegrijpelijk dat huisdierbaasjes nadat zij komen te overlijden hun huisdier goed en verzorgd willen achterlaten. Wat zijn de regels en wat kun je doen? Een huisdier kun je niet tot erfgenaam benoemen. Dat kunnen alleen rechtspersonen en natuurlijke personen (mensen van vlees en bloed) zijn. Wat kan ik doen voor mijn hond na mijn overlijden? Wat kan ik doen voor mijn poes na mijn overlijden?

Wet of testament bepaalt erfgenaam

Dieren worden door de wet gezien als bezittingen die behoren tot jouw eigendom en vermogen. Je kunt huisdieren daarom ook, zoals geld en andere voorwerpen, nalaten aan jouw erfgenamen. Als je geen testament hebt, bepaalt de wet wie jouw erfgenamen zijn. Dat is dan automatisch de langstlevende partner of anders jouw kinderen. Als die er niet zijn, wijst de wet weer andere erfgenamen aan. Dat zijn dan vervolgens jouw ouders, broers en zussen of hun kinderen. Zie ook wettelijke verdeling erfenis.

Met een testament kun je een specifieke persoon of een instelling aanwijzen als verzorger die jouw huisdier krijgt, in afwijking van het versterferfrecht. Ook kun je daarin specifieke wensen over jouw huisdier vastleggen. Nu huisdieren kunnen behoren tot een erfenis, moet over de waarde van het huisdier dan ook erfbelasting worden betaald. Houd daar rekening mee, bijvoorbeeld als je een paard met enige waarde nalaat moet de ontvanger erfbelasting betalen.

Legaat voor de kosten

huisdier

In een testament kun je ook een legaat opnemen, dat is een geldbedrag dat je aan een specifieke persoon of organisatie nalaat. Hiermee kun je bijvoorbeeld de kosten van de verzorging na jouw dood regelen. Wij koppelen dat in ons model aan de vraag of de verzorging van het huisdier wordt aanvaard.

Huisdierenclausule

In een huisdierenclausule in een testament kun je jouw specifieke wensen over de verzorging van jouw huisdier vastleggen. Zo kun je daarin bepalen waar jouw huisdier naartoe zal gaan en kun je een bepaald bedrag (uit de nalatenschap) reserveren voor de verzorging en andere kosten.

Codicil kan niet!

Een codicil is een heel kort stukje tekst waarin jij bepaalt wat er met een concreet iets in jouw nalatenschap moet gebeuren. Je kunt op die manier bijvoorbeeld een ring aan je nichtje nalaten. Maar let op, je kunt op deze manier niet iets voor jouw huisdier regelen. Een codicil moet een concreet omschreven object bevatten.

Daarnaast kun je in een codicil ook geen geldbedrag nalaten voor bijvoorbeeld de verzorging van jouw huisdier. Het is daarom altijd verstandig om een testament op te stellen als jij huisdieren hebt.

Kan ik alles regelen in een testament?

Het uitgangspunt is dat je alles zelf kan bepalen in een testament. Dat noem je testeervrijheid. Er zijn wel grenzen, de wet bepaalt dat je niet alles kan regelen. Je kan bijvoorbeeld niet je kinderen helemaal onterven.

Wat kan ik in een testament opnemen?

alles regelen in een testament

Kan ik alles regelen in een testament dat ik kan bedenken? Is dus juridisch gesproken de testeervrijheid onbeperkt? De testeervrijheid is de vrijheid om de inhoud van jouw testament zelf te bepalen. Door die vrijheid mag je dus zelf kiezen wat en aan wie jij nalaat. De testeervrijheid is echter niet onbeperkt. De wet stelt namelijk wel beperkingen.

Wettelijke beperkingen aan inhoud testament

De inhoud van jouw testament mag niet in strijd zijn met dwingend recht. Dat zijn regels waarvan je niet mag afwijken en dwingend (dus altijd) van toepassing zijn. Denk bijvoorbeeld aan de legitieme portie. Je kan jouw kind(eren) wel onterven, maar het recht op de legitieme portie kan je niet in jouw testament ontzeggen.

Een onmogelijk te vervullen voorwaarde is ook ongeldig. Daarnaast bepaalt de wet dat je soms niet aan een bepaalde persoon mag nalaten. Bijvoorbeeld bepaalde ziekenverzorgers en de persoon die op het tijdstip van het maken van het testament jouw voogd is.

Daarnaast mag een testament niet in strijd zijn met de openbare orde of goede zeden. Het benoemen van een criminele organisatie als erfgenaam is bijvoorbeeld niet toegestaan.

Vorm van testament

Ook voor de vorm van een testament gelden wettelijke eisen. Zo moet in Nederland een testament verplicht via de notaris in een authentieke akte worden opgemaakt. Een mondeling testament is dan ook niet geldig. De notaris zal bij het maken van het testament nagaan of alles past binnen de testeervrijheid en of je geen bepalingen opneemt die in strijd zijn met dwingend recht. Op dit laatste zijn enkele uitzonderingen mogelijk zoals een krijgsmantestament, of een noodtestament.

Wie mag mijn levenstestament inzien?

De notaris is uiteraard degene die het levenstestament kan inzien. Daarnaast hebben alleen belanghebbenden het recht op inzage van de inhoud van het levenstestament. Dit zijn bijvoorbeeld degene die jij als gevolmachtigden hebt aangewezen.

Mijn levenstestament

Een testament of levenstestament is een hoogstpersoonlijk en geheim document. Als je bij de notaris een levenstestament opstelt dan wordt de inhoud daarvan niet gepubliceerd in een register. De notaris bewaart het origineel in zijn archief.

Centraal Levenstestamentenregister

levenstestament inzien

De notaris meldt het levenstestament aan bij het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR). Daarin staat geregistreerd wie, wanneer en bij welke notaris hij of zij een levenstestament heeft gemaakt. De inhoud van een specifiek levenstestament wordt niet in het CLTR opgenomen. Anderen kunnen in het CLTR dus niet zien wat je hebt opgenomen in jouw levenstestament.

Inzage in levenstestament

Voorop gesteld: jij hebt het recht om mensen op de hoogte te stellen van het bestaan en de inhoud van jouw levenstestament. Zo kan je bijvoorbeeld het deel over de zakelijke volmacht bekend maken aan de bank. Je bent nergens toe verplicht.

Iedere notaris heeft toegang tot het CLTR. Daarnaast hebben alleen belanghebbenden (degenen die belang hebben bij inzage) recht op inzage van de inhoud van het levenstestament. Dit geldt ook bij ‘normale’ testamenten. Als je geen belanghebbende bent, kan je het testament niet inzien. Tenzij degene die het levenstestament heeft opgesteld daar toestemming voor geeft. Dan is het geen probleem.

Degenen die jouw levenstestament kunnen inzien zijn bijvoorbeeld degenen die je als gevolmachtigden hebt aangewezen en jijzelf. Daarnaast bijvoorbeeld ook de rechter en zorgverleners. Ook dan mag de notaris alleen de delen van het levenstestament laten zien waar de belanghebbende een rechtstreeks belang bij heeft. Dit heeft te maken met de vertrouwelijkheid van het levenstestament.

Hoe voorkom ik misbruik van mijn levenstestament?

Je hebt verschillende mogelijkheden om te voorkomen dat de gevolmachtigde de volmacht kan misbruiken. De belangrijkste is dat je iemand kiest die je echt kan vertrouwen.

Misbruik door gevolmachtigde

misbruik

Met een levenstestament wijs je iemand aan die namens jou belangrijke (medische en financiële) beslissingen zal nemen als je dat zelf niet meer kan doen. Dat doe je met het volste vertrouwen dat de gevolmachtigde jouw wensen en belangen op de beste manier zal behartigen.

Toch kan het helaas gebeuren dat de gevolmachtigde iets doet wat je niet wil of zou willen. Bijvoorbeeld als de gevolmachtigde met jouw bankrekening betalingen, zoals boodschappen, voor zichzelf gaat doen.

Voorkomen van misbruik

Je hebt verschillende mogelijkheden om te voorkomen dat de gevolmachtigde zijn of haar volmacht kan misbruiken. Het punt is dat sommige van die opties niet ondersteunt worden door de bank. Andere opties maken het werken met de volmacht erg ingewikkeld. Een aantal voorbeelden:

  1. De belangrijkste: kies iemand die je echt kan vertrouwen zoals je partner, een kind of je beste vriend.
  2. Bepaal dat de gevolmachtigde een administratie moet bijhouden en overleggen.
  3. Benoem meerdere gevolmachtigden (die slechts samen kunnen vertegenwoordigen). Deze optie wordt echter niet ondersteunt door de banken in Nederland.
  4. Benoem een (professionele) toezichthouder die de gevolmachtigde kan controleren, zoals een notaris, vriend(in), familielid of erfgenaam.
  5. Beperk de volmacht. Geef aan voor welke specifieke gevallen jij de volmacht verleent.
  6. Bepaal dat de volmacht pas werkt nadat je door een arts wilsonbekwaam bent verklaard. Dit maakt dat bij een plotseling probleem (bijvoorbeeld een hartaanval) er niemand gebruik kan maken van de volmacht. Ook niet van de medische volmacht. Deze optie schiet dus in sommige gevallen in zijn eigen voet.
  7. Geef de gevolmachtigde een aparte bankrekening (huishoudrekening) en bepaal een maximum bedrag dat maandelijks kan worden opgenomen.

Meestal zal je de volmacht dus maar direct en helemaal in moeten laten gaan. De zekerheid die je zoekt moet je dan vinden in de betrouwbaarheid van de gevolmachtigde.

Is de afkoop van canon aftrekbaar van de belasting?

Nee, de afkoop is niet aftrekbaar van de inkomstenbelasting. De canon is niet aftrekbaar, de afkoop ook niet.

Afkoop erfpacht aftrekbaar van inkomstenbelasting?

In het erfpachtstelsel wordt de jaarlijkse canon (erfpachtvergoeding) iedere vijftig jaar herzien. Dit is de meest voorkomende termijn. Bij die herziening, zeg maar verhoging, speelt de huidige grondprijs. Omdat je oude canon was gebaseerd op de grondprijs van 50 jaar geleden, zit je dan vast aan een hoger bedrag.

Notaris Amsterdam DoeHetZelfNotaris

Ook in de toekomst is dat een onzekere factor. Daarom is er soms de mogelijkheid om te kiezen van voor een eeuwigdurende erfpacht. In Utrecht kon je zelfs de grond in eigendom krijgen. Bijvoorbeeld de Gemeente Amsterdam biedt sinds 2017 die mogelijkheid. Daarbij zijn er twee mogelijkheden:

  • je betaalt in éénmaal de canon voor de eeuwigheid af, afkoop erfpacht;
  • je betaalt jaarlijks voor de eeuwigheid een vaste canon.

Canon niet aftrekbaar, afkoop ook niet

Het bedrag van de canon en van de afkoopsom is niet aftrekbaar van de belasting. Als je de afkoopsom financiert met een hypotheek dan is die rente op die hypotheek wel aftrekbaar.

Waarom is het huwelijksgoederenregister openbaar?

Het register is openbaar omdat de inschrijving dan werkt tegen derden. Alleen als zij van tevoren op de hoogte konden zijn van de afspraken zijn ze er aan gebonden.

De openbaarheid van het huwelijksgoederenregister

Recht of Wet

Het huwelijks goederenregister is een openbaar register. Huwelijksvoorwaarden moeten worden geregistreerd bij het openbare huwelijksgoederenregister. Die inschrijving is echter niet verplicht voor de geldigheid van huwelijksvoorwaarden tussen echtgenoten. Het is wel vereist om de huwelijksvoorwaarden te laten gelden (dus in te kunnen roepen) tegen derden, bijvoorbeeld schuldeisers van jou en jouw partner.

Bescherming voor schuldeisers

Door middel van huwelijksvoorwaarden kun je regelen dat jullie niet aansprakelijk zijn voor elkaars schulden. Hierdoor hebben derden (schuldeisers) minder mogelijkheden om een schuld te verhalen. Voor de bescherming van deze derden is het daarom nodig dat het huwelijksgoederenregister openbaar is. Zij kunnen dan weten dat er tussen jullie huwelijksvoorwaarden gelden en er dus geen huwelijksgemeenschap is, in afwijking van de gemeenschap van goederen.

Raadplegen huwelijksgoederenregister

Om een registratie in het huwelijksgoederenregister op te kunnen zoeken, heb je twee achternamen en de datum van het huwelijk nodig. Daardoor kan niet iedereen zomaar alles vinden. Dit is om de privacy van personen en persoonsgegevens te beschermen. Ook staat de inhoud van de akte niet in het register, maar alleen de registratie (gegevens van de akte, zoals naam en huwelijksdatum). De registratie van huwelijksvoorwaarden in het register gaat terug tot 1996.

Kijk voor meer informatie over het huwelijksgoederenregister op rechtspraak.nl.

© 2026 · DoeHetZelfNotaris
  • Veilige gegevensoverdracht
  • SSL certificaat