Waarom is het slim een executeur te benoemen?

8.4
Pablo van Klinken is notarieel jurist en ondernemer. Al jaren actief op het snijvlak tussen juridische dienstverlening, informatie en technologie. Zeer succesvol in het opzetten van commercieel werkende nieuwe initiatieven. Drijvende kracht achter DoeHetZelfNotaris. Afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam in Nederlands Recht.
Wat is het voordeel van een executeur benoemen?

Door het aanwijzen van een executeur bepaal jij wie jouw erfenis gaat afhandelen. De executeur is dan verantwoordelijk voor de afhandeling van de erfenis.

Waarom een executeur benoemen?

wie moet de erfenis afhandelen?

Je kan een executeur benoemen, maar dat is niet verplicht. Als je geen executeur aanwijst dan zijn de erfgenamen gezamenlijk verantwoordelijk voor de afhandeling van de erfenis. Benoem je een executeur, dan is die verantwoordelijk. Daarmee bepaal jij, hoe en wie jouw nalatenschap uitvoert.

In de volgende 5 situaties is het aanstellen van een executeur een verstandig besluit:

  1. De erfgenamen hebben onderling een moeizame verhouding. Als ze dan samen beslissingen moeten nemen is dat een bron van conflicten. Benoem je iemand (bijvoorbeeld zelfs een buitenstaander) als executeur, dan voorkom je nieuwe conflicten.
  2. Je bent alleenstaand en je hebt geen kinderen. Er is dan niet direct iemand verantwoordelijk voor de afhandeling. Mogelijk maak je een testament.
  3. Jouw erfgenamen zijn minderjarig. Ze kunnen dan niet zelfstandig rechtshandelingen verrichten. Ze kunnen dus niets verkopen of rechtsgeldig uitvoeren.
  4. Je hebt veel erfgenamen, bezittingen of vermogen. De afhandeling van een dergelijk erfenis vergt veel werk. Overweeg om een professionele partij in te schakelen.
  5. Je hebt veel legaten in een testament opgenomen. De afgifte van de legaten kan veel werk zijn, juist inventariseren, afgeven.

Overleg vooraf

Het is niet verplicht om vooraf te overleggen met een executeur. Jij kan dus iedereen opnemen in jouw testament. Zoals je ziet is het mogelijk wel verstandig om van tevoren goed te overleggen. Ten eerste heb je dan een beeld of de aangewezen persoon straks de taak op zich wil nemen. Bovendien kan je dan jouw wensen bespreken en toelichten.

Wanneer kun je iemand onder curatele stellen?

Iemand kan door de rechter onder curatele gesteld worden. Dat kan alleen als die persoon niet meer zijn of haar eigen beslissingen kan nemen. Daar moet dan een onafhankelijke medische verklaring voor komen.

Ondercuratelestelling of ondertoezichtstelling

curtale

Bij een verminderd inzicht van iemand ligt benadeling en beïnvloeding door anderen op de loer. Dat kan ernstige mentale en financiële gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan alleenstaande ouderen. Je kunt dan als bezorgd familielid zelf aan de rechter verzoeken of de betrokkene onder curatele kan worden gesteld. Dan beheert de curator zijn of haar geld en mag de betrokkene (curandus) dat niet meer zelfstandig doen.

Je kunt zelf de curatele aanvragen bij de rechtbank, daar heb je geen advocaat bij nodig.

Basisvoorwaarde voor ondercuratelestelling

Een basisvoorwaarde voor ondercuratelestelling is dat de betrokken persoon niet meer zijn of haar eigen beslissingen kan nemen. Totdat hij of zij dat nog wel kan doen, kan je daar dus niets aan doen. Pas als je van mening bent dat de betrokkene niet meer zelf kan beslissen, dan kan er een verzoek worden gericht aan de rechter. Dan heb je wel een medische verklaring nodig dat de betrokkene inderdaad niet meer zelf kan beslissen.

De medische verklaring moet door een onafhankelijke arts worden opgesteld. Dat wil zeggen dat dit dan niet de behandelende arts mag zijn.

Voorkomen is beter

Als je eenmaal op het punt bent dat je een curatele moet aanvragen ben je eigenlijk te laat. Het is veel beter om in eerdere fase een levenstestament op te stellen. Dat kan alleen als de betrokkene nog wel de zaken kan overzien. Met een levenstestament wijst iemand zelf de persoon aan die namens hem of haar besluiten kan nemen.

Hoe kan ik mijn kindsdeel opeisen?

Je kan je kindsdeel opeisen bij alle erfgenamen. Soms is er iemand aangewezen als executeur of gevolmachtigde. Dan moet je bij die persoon zijn. Maar dat moeten de andere erfgenamen je dan vertellen.

Kindsdeel opeisen

kindsdeel opeisen

Na het overlijden van jouw ouder als erflater wil je als erfgenaam jouw deel uit de erfenis opeisen. Het deel waarop jij recht hebt, het kindsdeel. Hoe krijg jij dit in ontvangst? In de meeste gevallen zal je als erfgenaam benaderd zijn door de persoon die de erfenis afhandelt. Maar soms is dat niet het geval.

Opeisen bij executeur

Hiervoor moet je zelf actie ondernemen. Als er een executeur is, dan moet jij jouw kindsdeel bij hem of haar opeisen. In het algemeen is het verstandig om dat voor de zekerheid en voor bewijs schriftelijk te doen. Of je het ook nog aangetekend of met ontvangstbevestiging wilt doen, hangt ook af van de verstandhouding af. Als je later zeker wilt zijn dat je kunt bewijzen dat jij jouw kindsdeel hebt opgeëist, dan moet je de brief aangetekend versturen naar de executeur.

Opeisen bij andere erfgenamen

Als er geen executeur is dan is er iemand anders belast met de afhandeling van de erfenis. Juridisch zijn het alle erfgenamen samen (dus inclusief jijzelf). Meestal is er één erfgenaam door de anderen aangewezen om de zaken af te handelen. Zij kunnen ook een notaris of andere professional hebben aangewezen. Je moet dat even uitzoeken, zodat je de juiste persoon kan aanschrijven.

Wanneer kindsdeel opeisen

Let wel op: het kindsdeel kan op grond van het wettelijk erfrecht niet direct na het overlijden van de erflater worden opgeëist. Dat kan namelijk niet zolang de langstlevende (ouder) nog in leven is. In het testament van de erflater kan echter ook anders zijn bepaald.

Legitieme portie

Als je onterft bent en geen contact meer had met de overledene, dan was je misschien niet op de hoogte van het overlijden. Je hebt dan recht op jouw wettelijk erfdeel, de legitieme portie. Voor het opeisen van een legitieme portie zijn aparte regels.

Moeten wij de erfbelasting betalen voordat het huis is verkocht?

Zodra je de aanslag van de Belastingdienst binnen is, moet je binnen zes weken de erfbelasting betalen. Oók als het huis nog niet is verkocht.

Erfbelasting betalen voordat het huis is verkocht?

erfbelasting betalen

Als je een erfenis ontvangt, betaal je daar erfbelasting over. Als er een woning in de erfenis zit kan de erfbelasting behoorlijk hoog zijn. Zonder de verkoop van de woning kan het zijn dat de erfgenamen niet beschikken over de contante middelen om de belasting te betalen.

Het duurt wel even voor je van de Belastingdienst een definitieve aanslag krijgt voor de erfbelasting. Meestal krijg je die pas een paar maanden na je aangifte. Maar als je die aanslag eenmaal hebt, moet je deze betalen. Oók als het huis nog niet is verkocht. En als je een huis erft gaat het vaak meteen om een flinke aanslag.

Oplossing

Heb je het geld niet voorhanden, dan kun je de Belastingdienst vragen om uitstel of een betalingsregeling. Zeker als er concreet zicht is op verkoop van de woning. Niet betalen is echt geen optie. Want dat kan uiteindelijk zelfs leiden tot een gedwongen verkoop, waarbij de opbrengst natuurlijk een stuk lager ligt dan als je het huis zelf verkoopt. Bovendien is er dan belastingrente verschuldigd.

Daarnaast moeten de erfgenamen binnen 8 maanden na het overlijden de aangifte erfbelasting indienen. De erfgenamen kunnen ervoor kiezen om pas aan het einde van dit termijn de aangifte in te dienen. Zo hebben ze iets meer tijd om de woning te verkopen. Let wel op dat de aangifte op tijd binnen is.

De executeur, die in het testament is genoemd en erfgenaam is, is overleden. Wat nu?

Het overlijden van de executeur (die ook erfgenaam is) heeft geen gevolgen voor de erfenis. In het testament kan een reserve-executeur zijn benoemd. Zo niet, dan handelen de andere erfgenamen de erfenis af. De erfgenamen van de executeur zijn dan erfgenaam geworden in deze erfenis.

Overleden executeur

Wat voor gevolgen heeft het voor de erfenis als een executeur, die in het testament wordt genoemd en ook erfgenaam is, komt te overlijden?

Brief

De benoeming tot executeur en het zijn van erfgenaam heeft juridisch niets met elkaar te maken. In principe heeft de benoeming als executeur geen gevolgen voor zijn of haar erfenis. Er is dus ook geen gevolg als die executeur komt te overlijden.

Reserve-executeur

Als de executeur is overleden dan kan er een reserve-executeur zijn benoemd in het testament. Is dat niet het geval, dan is er geen executeur. Dan zijn de erfgenamen samen degenen die de erfenis zullen afhandelen. Meestal wijzen de erfgenamen één van hen aan om als gevolmachtigde de erfenis af te handelen. Die aangewezen persoon krijgt dan een zogeheten boedelvolmacht. Dat is in de praktijk net zoiets als een executeur. Het verschil daartussen is dat de executeur is aangewezen door de overledene en de boedelgevolmachtigde door de erfgenamen.

Was de executeur ook erfgenaam? Dan zijn de erfgenamen van die persoon in zijn plaats nu erfgenaam. Dit heet plaatsvervulling.

Kan ik een aandeelhoudersregister opvragen?

Het aandeelhoudersregister is in beheer en wordt bewaard bij de BV. Het is niet openbaar en dus ook niet toegankelijk voor een notaris.

Aandeelhoudersregister opvragen

Hoe weet ik wie de aandeelhouder in een BV is

Bij het oprichten van een Besloten Vennootschap zal er een aandeelhoudersregister worden opgemaakt en ingevuld. Daarin staan de namen en andere gegevens van de aandeelhouders van de vennootschap. Ook zie je hoeveel aandelen zij bezitten en hoeveel zij hebben gestort.

Alle wijzigingen daarna moeten bijgehouden in het aandeelhoudersregister. Dus verkopen van aandelen, nieuwe uitgifte van aandelen, alles kan je volgen in het aandeelhoudersregister.

Aandeelhoudersregister bij vennootschap

Het aandeelhoudersregister wordt bewaard door en bij de rechtspersoon en bijgehouden door het bestuur van de rechtspersoon. Nog specifieker: het register is niet openbaar en ligt (of behoort te liggen) op het kantoor van de vennootschap. Ook kan het register digitaal worden bijgehouden. Altijd geldt dat de vennootschap zelf dit register heeft en niet een notaris.

Brief

Je kunt dus niet via onze website of bij de notaris (die de vennootschap heeft opgericht) een aandeelhoudersregister opvragen. Als je bijvoorbeeld aandelen verkoopt aan een ander, dan hoeft dat ook niet verplicht bij de notaris die de vennootschap heeft opgericht.

Een landelijk centraal aandeelhoudersregister bij de Kamer van Koophandel is (nog) niet doorgevoerd.

Moeten erfgenamen erfbelasting betalen als de erflater in een land woonde waar geen erfbelasting wordt geheven?

Het erfrecht van het land waar de erflater zijn of haar gewone verblijfplaats had, is van toepassing op de erfenis. Tenzij er in een testament van de erflater ander recht van toepassing is verklaard. Als de erflater in een land woonde waar geen erfbelasting wordt geheven en er is geen testament, dan hoeven de erfgenamen geen erfbelasting te betalen.

uit buitenland

Erfbelasting bij erfenis uit buitenland

Bij een erfenis uit het buitenland is het recht van het land waar de erflater zijn of haar gewone verblijfplaats had van toepassing op de erfenis. Woonde de erflater bijvoorbeeld in Frankrijk? Dan zijn die regels van toepassing op de nalatenschap.

Of je op grond van Nederlandse regels erfbelasting moet betalen, is afhankelijk van waar de erflater woonde.

10-jaar termijn

De Nederlandse Belastingdienst wil echter voorkomen dat mensen in het zicht van hun erfenis snel emigreren (naar een land met een gunstiger of geen erfbelasting stelsel) ten voordele van hun erfgenamen. Daarom is er een termijn van tien jaar van toepassing. Die termijn houdt in dat de erflater aantoonbaar minstens tien jaar uit Nederland is vertrokken vóór zijn of haar overlijden. Pas in dat geval kan Nederland geen aanspraak maken op de heffing van erfbelasting.

Testament met rechtskeuze

Daarnaast kan het voorkomen dat de erflater een testament met een rechtskeuze voor Nederlands recht heeft gemaakt. Naast de rechtskeuze voor Nederlands recht is het ook van belang waar de erflater woonde om te bepalen in welk land belasting moet worden betaald. Dat zijn verschillende zaken, wie is erfgenaam en waar betaal je belasting. Wie erfgenaam is staat in het testament. Als er geen testament is geldt het wettelijke erfrecht. In welk land je belasting moet betalen is afhankelijk van de vraag waar de erflater woonde.

Als een Nederlander, die in Nederland woont, overlijdt dan is Nederlands erfrecht van toepassing. Tenzij de erflater een testament heeft opgesteld met een andere rechtskeuze. Als deze Nederlander minstens 10 jaar geleden uit Nederland is vertrokken, dan geldt het erfrecht van het land waar diegene op het moment van overlijden woont.

Aangifte erfbelasting in het buitenland doen

Je moet eerst uitzoeken in welk land je belastingaangifte moet doen. Als je dat weet, kun je in dat land informeren over hoe je de aangifte moet doen. Dit verschilt per land.

Niet te wijzigen statuten, kan dat?

Jazeker. Je kan in de statuten een bepaling opnemen, dat ze niet te wijzigen zijn. Je ziet dat soms bij stichtingen die zijn opgericht bij testament. Bij een vereniging kan je opnemen dat perse alle leden met een wijziging in moeten stemmen. Omdat je niet in de toekomst kan kijken is het meestal niet verstandig om statuten helemaal niet wijzigbaar te maken.

Niet wijzigbare statuten

Royement of Doorhalen

Het is mogelijk dat je statuten van een rechtspersoon niet wijzigbaar maakt. Daar kan bijvoorbeeld behoefte aan bestaan bij stichtingen die een erfenis beheren. Die zijn met een bepaald (specifiek) doel opgericht. Het is dan niet de bedoeling dat het stichtingsbestuur dan ineens de statuten kan (waaronder het statutaire doel) wijzigen. Dat is vreemd bijvoorbeeld na het overlijden van de persoon die de stichting heeft opgericht.

Stichtingen

Bij stichtingen moeten de statuten bij de oprichting uitdrukkelijk bepalen dat de statuten kunnen worden aangepast. Als dat niet is vermeld, dan kunnen zijn de statuten niet wijzigbaar. In sommige gevallen kan in het geval de statuten niet wijzigbaar zijn, het bestuur of een belanghebbende alsnog aan de rechter verzoeken tot statutenwijziging. Dat kan bijvoorbeeld als het naleven van de statuten zou leiden tot gevolgen die bij de oprichting niet kunnen zijn gewild. De rechter is hier zeer terughoudend in.

Nadelen niet wijzigbaar zijn

Nederland kent veel slapende fondsen. Dat komt mede doordat soms statuten niet te wijzigen zijn. Soms is de doelstelling van een stichting heel beperkt: “steun aan vioolspelende meisjes uit een bepaalde familie”. Zijn die er niet meer dan kan het onmogelijk zijn om nog uitkeringen te doen. De stichtingen worden niet opgeheven maar leiden een slapend bestaan. Vandaar dat algehele wijzigingsverboden niet aan te bevelen zijn.

Naamloze en Besloten Vennootschap en Vereniging

Bij de NV of BV kan in de statuten worden opgenomen dat de statuten niet wijzigbaar zijn. Statutenwijziging is dan alsnog mogelijk met algemene stemmen (unanimiteit, dus alle aandeelhouders moeten instemmen) in een Algemene Aandeelhouders Vergadering waar alle aandeelhouders aanwezig of vertegenwoordigd zijn. Hetzelfde geldt voor de vereniging en coöperatie. Dan moeten alle leden aanwezig of vertegenwoordigd zijn en instemmen met de statutenwijziging.

Gekwalificeerde meerderheid

Heel vaak zijn in statuten bepalingen opgenomen over een extra meerderheid die nodig is. Dan is bijvoorbeeld een tweederde meerderheid nodig om de staten te wijzigen. Als je in statuten van een vereniging opneemt dat alle leden moeten instemmen, heb je in de praktijk ook bijna onwijzigbare statuten.

Daarnaast is het mogelijk om alleen bepaalde onderdelen van de statuten niet wijzigbaar te maken. Dat gaat minder ver en is in de praktijk bruikbaarder dan de gehele statuten niet wijzigbaar maken.

Wat is het verschil tussen een testament en een verklaring van erfrecht?

Een testament heb je opgesteld voor je overlijden. Het bevat jouw wensen wie er erfgenaam gaan zijn. De verklaring van erfrecht maakt de notaris dan na jouw overlijden. Daarin staat wie de erfgenamen zijn, zodat zij hun erfenis ook daadwerkelijk ontvangen. De verklaring is dus de uitleg achteraf van het testament. Deze verklaring wordt opgevraagd door de erfgenamen. Dat is het verschil.

Verschil testament en verklaring van erfrecht?

Er kan verwarring bestaan tussen een testament en een verklaring van erfrecht.
In een testament verklaar je eigenlijk wie jouw erfgenamen zijn. Daarmee lijkt het een soort verklaring te zijn van wie erfrecht (recht op jouw erfenis) heeft. Toch zijn dit twee heel verschillende documenten. De verklaring van erfrecht is niet een soort lichte vorm van een testament.

Verschillen testament en verklaring van erfrecht

In de verklaring van erfrecht zet de notaris wie de erfgenamen zijn, nadat de erflater is overleden. Dat zijn de wettelijke erfgenamen als de overleden erflater geen testament had opgesteld of de personen die in het testament zijn genoemd als erfgenamen. Deze verklaring wordt aangevraagd door de erfgenamen. De notaris zet dan in de verklaring wie (op basis van het testament) erfgenamen zijn.

Het testament gaat daaraan vooraf. De erflater legt tijdens zijn leven in zijn of haar testament vast wie zijn of haar erfgenamen zijn.

Verklaring van erfrecht en verklaring van executule

Ook kan er verwarring ontstaan tussen een verklaring van erfrecht en verklaring van executele. Zie daarvoor deze vraag.

Waarom zou ik in mijn testament een rechtskeuze voor Nederlands recht maken?

Als je geen rechtskeuze maakt kan het voor de erfgenamen onduidelijk zijn welke regels omtrent het erfrecht geldt. Het erfrecht verschilt namelijk per land.

Rechtskeuze in testament

Als je via DoeHetZelfNotaris een testament maakt, dan staat er altijd een rechtskeuze voor Nederlands recht in.

Op jouw testament en dus ook jouw erfenis is dan het Nederlands (erf)recht van toepassing. Het vaststellen van het toepasselijk recht is vooral van belang voor vermogen en bezittingen in het buitenland en erfbelasting.

rechtskeuze in testament

Zekerheid voor erfgenamen

Als je vóór jouw overlijden in het buitenland woonde en geen testament met rechtkeuze voor Nederlands recht had, dan is op jouw testament het recht van het land waar je vóór jouw overlijden woonde (de gewone verblijfplaats) van toepassing. Zie ook het Haags Erfrechtverdrag en voor EU landen, De Europese Erfrechtverordening. Het vaststellen van die gewone verblijfplaats is niet altijd eenvoudig en zal dus mogelijk veel onzekerheid kunnen meebrengen voor erfgenamen. Die onzekerheid kan je voorkomen door het maken van een testament met een rechtskeuze.

Verschillend erfrecht

Als buitenlands recht van toepassing is, dan kan het zijn dat jouw erfenis op een (geheel) andere manier moet worden afgewikkeld dan in het geval dat Nederlands recht toepasselijk zou zijn geweest. Erfrecht verschilt namelijk (erg veel) per land. Zo kunnen sommige rechtstelsels strenger of nadeliger zijn voor bepaalde erfgenamen, terwijl de erflater dat niet zo zou hebben gewild.

© 2026 · DoeHetZelfNotaris
  • Veilige gegevensoverdracht
  • SSL certificaat