Hoe lang samenwonen voor vrijstelling voor erfbelasting?

8.4
Pablo van Klinken is notarieel jurist en ondernemer. Al jaren actief op het snijvlak tussen juridische dienstverlening, informatie en technologie. Zeer succesvol in het opzetten van commercieel werkende nieuwe initiatieven. Drijvende kracht achter DoeHetZelfNotaris. Afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam in Nederlands Recht.
Hoe lang samenwonen voor de vrijstelling erfbelasting?

Je moet een samenlevingscontract hebben dat minstens zes maanden geleden door de notaris is opgesteld. Dan heb je als samenwoner dezelfde vrijstelling als een gehuwde. Zonder notarieel samenlevingscontract moet je minimaal vijf jaar samenwonen om in aanmerking te komen voor de vrijstelling.

Samenwonen en de vrijstelling erfbelasting?

Onder bepaalde voorwaarden kun je vrijstelling krijgen voor de erfbelasting als jouw ongehuwde partner komt te overlijden. Die vrijstelling kan net zo hoog zijn als voor gehuwden, en is bijna € 800.000,- (in 2024).

Je moet twee situaties onderscheiden: jullie hebben een samenlevingscontract, of jullie hebben geen samenlevingscontract.

Voorwaarden voor vrijstelling

Je hebt niet direct recht op de vrijstelling als er een samenlevingscontract is. Het samenlevingscontract moet minstens 6 maanden voor het overlijden van de partner bij de notaris zijn gemaakt en ondertekend. Formeel zijn er dan nog andere eisen, maar die stellen wij ook al om bij ons een samenlevingscontract te kunnen maken (meerderjarig, geen familie en wonen op hetzelfde adres).

Vrijstelling zonder samenlevingscontract

Stel je hebt geen samenlevingscontract gemaakt. Ook dan kun je in aanmerking komen voor de vrijstelling. Je moet dan samen minstens 5 jaar op hetzelfde woonadres zijn ingeschreven.

samenwonen

Hoogte van vrijstelling

Als aan alle voorwaarden zijn voldaan, kent de Belastingdienst een vrijstelling toe. De hoogte van de vrijstelling wordt jaarlijks per 1 januari aangepast en gepubliceerd in de tarieven vrijstelling en erfbelasting op onze website.

Haast

Het kan zijn dat jullie haast hebben, omdat het overlijden binnen afzienbare tijd kan plaatsvinden. In dat geval kun je kiezen om te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan. Je hebt direct recht op de vrijstelling en er is geen wachttijd.

Waarom moet ik een leveringsakte maken?

Bij de overdracht van een onroerend goed moet een leveringsakte worden opgesteld. Hierdoor vindt de eigendomsoverdracht plaats.

Leveringsakte maken

Brief

Als je een zaak in eigendom wil overdragen aan iemand anders, moet je daarvoor soms naar de notaris. Bijvoorbeeld voor de eigendomsoverdracht van een onroerende zaak, zoals een woning. De akte die je daarvoor nodig hebt, is een leveringsakte of transportakte. Zonder die akte kan er wettelijk geen eigendomsoverdracht plaatsvinden en wordt de koper geen eigenaar. De verkoper blijft dan juridisch eigenaar en als eigenaar ingeschreven in het kadaster.

Leveringsakte in Kadaster

Naast dat de wet het verplicht en je anders dus geen eigenaar kan worden, is een leveringsakte ook belangrijk voor anderen. De leveringsakte wordt namelijk ingeschreven in het kadaster, zodat iedereen kan zien wie de wettelijke eigenaar is van een zaak. Deze openbare rechtszekerheid is uniek in Nederland. Zonder leveringsakte en inschrijving kan je uit het kadaster niet opmaken wie de eigenaar van een zaak is. Dat zou de praktische waarde van het kadaster verminderen. Ook bij de heffing van onroerendezaakbelasting en bij gerechtelijke procedures is het van belang om te weten wie de eigenaar is.

Controle door notaris

De wettelijke eis van een leveringsakte geeft de notaris ook de mogelijkheid om controle uit te voeren om misbruik te voorkomen. De notaris heeft namelijk een rechercheplicht. Zie ook WWFT.

Daarnaast gaat de notaris na of de verkoper beschikkingsbevoegd is om de zaak over te dragen aan de koper.

Hoe zit het met de aansprakelijkheid in een coöperatie?

In een coöperatie kun je de aansprakelijkheid van de leden helemaal uitsluiten. De positie van de leden is dan vergelijkbaar met die van aandeelhouders in een NV. Zij zijn persoonlijk niet aansprakelijk.

Aansprakelijkheid in een coöperatie

Als je een coöperatie begint dan gaan jullie als coöperatie opdrachten aannemen of opdrachten verstrekken. Daarvoor heb je de coöperatie immers opgericht. De coöperatie is een rechtspersoon en kan dus zelfstandig deelnemen aan het rechtsverkeer. Maar hoe is het nu geregeld met de aansprakelijkheid in een coöperatie? Er zijn verschillende vormen van een coöperatie. Via onze site richt je altijd een coöperatie met uitgesloten aansprakelijkheid op (U.A.) op. Die uitgesloten aansprakelijkheid ziet op de positie van de leden. Wat wil dat zeggen voor de aansprakelijkheid.

Coöperatie met uitgesloten aansprakelijkheid

boos of conflict

De coöperatie is nu aansprakelijk, zowel voor het nakomen van opdrachten als voor de betaling bij het geven van opdrachten. Dus geeft de coöperatie opdracht voor de aanleg van 10 zonnepanelen? Dan moet de coöperatie die 10 zonnepanelen betalen en is ze 100% aansprakelijk. Maar de individuele leden zijn dat niet. Die kunnen dus niet in hun privévermogen worden aangesproken voor deze vordering.

Neemt de coöperatie een opdracht aan? Bijvoorbeeld voor de bouw van een woning. Dan is de coöperatie de opdrachtnemer. Zij is dan verantwoordelijk voor de voltooiing van de opdracht en voor eventuele schade. Ook hier weer zijn de leden individueel niet aansprakelijk.

Dat is ook het geval als de coöperatie failliet gaat. Ook dan hoeven de individuele leden niet bij te storten.

Bestuurdersaansprakelijkheid

Coöperatiebestuurders zijn niet privé aansprakelijk. Dat is de algemene regel voor bestuurders van rechtspersonen. Dat is anders indien de bestuurders wanbestuur plegen of ernstig nalatig zijn. Dat wil zeggen dat ze bijvoorbeeld geen aangiftes doen van belastingen. In dat geval zal bij een eventueel faillissement de curator de bestuurders aansprakelijk kunnen stellen.

Hoe vind ik de erfenis van een onbekend familielid?

Je kan in een databank opzoeken of er nog een erfenis op je te wachten staat. Dat bestand heet de consignatiekas. Zo kan je gratis uitzoeken of er nog ergens een erfenis op je staat te wachten.

Erfenissen waar de erfgenaam onbekend is

Het komt ook in Nederland voor. Erfenissen waarbij geen erfgenaam te vinden is. Dat zijn er honderden per jaar. Er is een databank met alle erfenissen waar geen erfgenaam kon worden gevonden. Je hebt de mogelijkheid om te zoeken naar erfenissen waar geen erfgenamen bekend waren.

Dat is de serieuze variant op de mails met zogenaamde erfenissen van miljoenen. Een onbekende oom die bij een helicopterongeluk is overleden. De Amerikaanse notaris heeft gelukkig jou nog gevonden. Helaas altijd nep.

Erfenis opsporen

erfgenaam onbekend

Deze niet opgeëiste erfenissen zijn gratis terug te vinden in de consignatiekas. Als je wilt weten of je recht hebt op een uitkering uit de consignatiekas dan kan je gebruikmaken van het zoekformulier van de consignatiekas. Hier vul je jouw naam in, of de naam van een familielid, om te zien of er geld in de consignatiekas zit. Als die naam voorkomt in de database moet je nog kunnen aantonen dat je recht hebt op de uitkering. Je moet aantonen dat jij de onbekende erfgenaam bent. Als dat lukt kan je een claim indienen.

De precieze bedragen die in de consignatiekas zitten worden niet meer bekend gemaakt. Dit komt door de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Dit is om de privacy van rechthebbenden te beschermen. Je krijgt wel een indicatie van het bedrag te zien, namelijk: “minder dan €50,-“, “€50,- tot en met €200,-” of “meer dan €200,-“.

RTL op zoek naar onbekende erfgenaam

RTL heeft een TV programma waarin Ruben Nicolaï op zoek gaat naar onbekende erfgenamen. Het programma De Erfgenaam is uitgezonden in het najaar van 2020. In 2022 is het tweede seizoen uitgezonden. Je kan zien op welke manier je erfgenamen op kan sporen. In het programma werkt hij samen met Klaas Zondervan, die gespecialiseerd is in dergelijk onderzoek.

Erfenis naar de Staat

Als er geen erfgenamen bekend zijn, dan gaat de erfenis uiteindelijk naar de Staat (verkrijging door de Staat). De erfenissen worden beheerd door het Rijksvastgoedbedrijf.
Dus gelijk maar even zoeken naar openstaande erfenissen.

Wil jij voorkomen dat jouw erfenis in de consignatiekas terechtkomt? Maak dan een testament. In een testament kan je zelf bepalen waar jouw vermogen naartoe gaat.

Niet geclaimde banktegoeden

Er zijn een hoop rekeningen met (spaar)geld waar de bank de rekeninghouder niet meer kan achterhalen. Dit kan zijn door een verhuizing, overlijden of een andere oorzaak. De Consumentenbond schat dat het gaat om ongeveer 400 tot 600 miljoen dat op deze bankrekeningen staat. Dit noem je slapende banktegoeden.

Als je een vermoeden hebt dat er een slapend banktegoed is dat aan jou toebehoort kan je een verzoek indienen bij de Nederlandse Vereniging van Banken. Zij zetten jouw verzoek door naar de aangesloten banken.

Niet geclaimde polissen

Je kan ook uitzoeken of een overledene een levensverzekering had afgesloten. Nabestaanden kunnen bij het Verbond van Verzekeraars een aanvraag indienen. Zij sturen dit verzoek door aan de deelnemende levensverzekeraars. Als een verzekering is gevonden ontvang je hier bericht over. Op deze site kan je uitzoeken of er een polis op naam van de overledene stond. De voorwaarden voor de aanvraag vind je ook op de site.

Wat gebeurt er met de erfenis als er geen erfgenamen bekend zijn of niemand wil de erfenis hebben?

Als er geen erfgenamen bekend zijn komt de erfenis terecht bij het Rijksvastgoedbedrijf van de overheid. Zij gaan onderzoeken of de erfenis kan worden afgewikkeld. Als er geen erfgenomen worden gevonden gaat de erfenis naar de consignatiekas. Rechthebbenden kunnen binnen 20 jaar aanspraak maken op de erfenis. Als niemand zich meldt gaat de erfenis naar de Staat.

Geen erfnamen bekend

geen erfgenamen

Als na een erfgenamenonderzoek blijkt dat er geen erfgenamen (bekend) zijn of willen erven, is er sprake van een onbeheerde nalatenschap. Het Rijksvastgoedbedrijf van de overheid gaat dan onderzoeken of zij de nalatenschap kan afwikkelen. De kosten voor de afwikkeling worden in mindering gebracht op de erfenis.

Uiteindelijk naar de Staat

In het geval dat er tot de zesde graad geen bloedverwanten (en dus wettelijk erfgenamen) zijn, komt de erfenis toe aan de Nederlandse Staat. Dat geldt ook als er geen erfgenamen bekend zijn. De erfenis wordt dan eerst gestort in de consignatiekas van het Ministerie van Financiën. Rechthebbenden kunnen daarna nog binnen 20 jaar aanspraak maken op de erfenis. Daarna is het recht om aanspraak te maken op de nalatenschap verjaard.

Via een formulier van het Rijksvastgoedbedrijf kan je nagaan of je mogelijk recht hebt op een uitkering uit de consignatiekas.

Lees ook: wie zijn mijn erfgenamen als ik geen testament heb?

Wie heeft recht op het vermogen van de rechtspersoon na ontbinding?

Bij een BV gaat het saldo naar de aandeelhouders, bij een vereniging kan het onder omstandigheden naar de leden. Bij een stichting zal in de statuten staan wat er met een saldo na liquidatie moet gebeuren. In alle gevallen zijn de statuten leidend in dit geval.

Vermogen van rechtspersoon na ontbinding

geld

Als een rechtspersoon door een ontbindingsbesluit wordt ontbonden of opgeheven kan er na betaling van de schulden nog een positief vermogen zijn. Dat heet ook wel het overschot of liquidatiesaldo. De vereffenaar is degene die dat overschot uitkeert aan de gerechtigden.

Statuten of wet bepalen

De statuten kunnen bepalen wie recht hebben op het overschot. Alleen als de statuten daarover niks bepalen, dan hebben de leden (bij een vereniging) of de aandeelhouders recht op het overschot. Let wel op: oud-leden van een vereniging hebben geen wettelijk recht op een deel van het overschot. In de statuten kan je wel opnemen dat ook oud-leden recht hebben op het overschot.

Om problemen en onduidelijkheden bij de verdeling te voorkomen, is het verstandig om bij de oprichting (of later bij statutenwijziging) in de statuten al een (uitgebreide en duidelijk) regeling op te nemen. Als er geen leden of aandeelhouders (meer) zijn, dan krijgt de Nederlandse Staat het overschot.

Beperking uitkering bij een stichting

Als een stichting wordt opgeheven, mag het overschot niet worden uitgekeerd aan het stichtingsbestuur. Bij de oprichting kan je in de statuten bepalen aan wie, welke instantie of aan welk goed doel het overschot wordt uitgekeerd.
Heb je de ANBI status? Dan is bepaald dat bij het einde van de stichting een eventueel saldo altijd zal gaan naar andere organisatie met de ANBI status. Dit is om te voorkomen dat met ANBI ontvangen gelden verdwijnen naar niet ANBI instellingen.

Kan je regelen dat leden geen stemrecht hebben in een vereniging?

Nee, dat kan niet. Alle leden hebben stemrecht. Er zijn wel andere mogelijkheden zoals dat bepaalde leden meer stemrecht hebben. Je kan ook een lid schorsen, dan heeft het ook geen stemrecht in die tijd.

Leden zonder stemrecht

In de statuten van de vereniging is veel te regelen over het stemrecht van de leden in de algemene vergadering van een vereniging en coöperatie. Zo kunnen de statuten aan een lid meer dan één stem toekennen. Ook kun je niet-leden laten meestemmen. Die niet-leden moeten dan wel deel uitmaken van een ander orgaan in de vereniging. In de statuten mag je echter niet opnemen dat (bepaalde) leden geen stemrecht hebben. Dat mag ook niet door middel van een overeenkomst.

stemrecht

Stemrecht verplicht

Dat de leden stemrecht hebben, is namelijk dwingend recht. Dat staat in artikel 38 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Dat wil zeggen dat de bepalingen van het wetboek voorrang hebben. Je kunt dus niet afwijken van deze regel. Het stemrecht is essentieel voor het lidmaatschap. De notaris zal bij de oprichting of latere statutenwijziging erop letten of de statuten in overeenstemming zijn met de wet. Mocht het toch zijn dat de statuten (sommige) leden geen stemrecht geven, dan is die bepaling niet geldig.

Handelen in strijd met de wet kan gevolgen hebben voor de (aansprakelijkheid van de) bestuurders. Het kan namelijk onbehoorlijk bestuur opleveren. Ook kan het een reden zijn voor de rechter om de vereniging te ontbinden op verzoek van de leden of andere belanghebbenden.

Niet meteen ingaan stemrecht

Wat wel voorkomt is dat leden pas drie maanden na aanvang van hun lidmaatschap bepaalde rechten krijgen. Daarmee kunnen verenigingen een overval door nieuwe leden voorkomen. Dit moet je dan natuurlijk opnemen in de statuten.

Niet betalen toch stemmen?

In algemene zin is het niet betalen van de contributie geen reden om niet te mogen stemmen. Je kunt in de statuten wel opnemen dat het verenigingsbestuur een lid tijdelijk het stemrecht kan ontnemen door hem te schorsen. Het niet betalen van contributie kan je dan opnemen als een reden voor de schorsing. Zonder statutaire (contributie)regeling kan je dus het stemrecht van een niet betalend lid dus niet ontnemen.

stemrecht

Tijdelijk geen rechten

Alleen geschorste verenigingsleden hebben geen stemrecht. Het schorsen van een lid wil zeggen dat die tijdelijk geen lid meer is van de vereniging. Meestal is het een strafmaatregel of een voorbode van een royement als lid.

Wie betaalt de kosten van de akte van verdeling?

Wie de kosten van de akte van verdeling betaalt is niet vastgelegd in de wet. Dit moeten jullie samen afspreken. Gebruikelijk is om beiden de helft van de kosten te betalen, maar jullie mogen ook andere afspraken maken.

Wie betaalt de akte van verdeling?

Bij een echtscheiding is voor de verdeling of eigendomsoverdracht van een echtelijke of gezamenlijke woning aan een van de echtgenoten een akte van verdeling vereist. Door die akte komt het huis en eventueel de hypotheek op naam van één van beide ex-echtgenoten.

Hetzelfde geldt bij de afhandeling van een erfenis. Als een woning gemeenschappelijk bezit is van de erfgenamen en die willen dit toewijzen aan één van hen. Ook in dat geval moet er een akte van verdeling opgemaakt worden.

De akte(s) moeten ook ingeschreven worden in het kadaster.

Samen afspraak over de kosten

Handen schudden

De wet bepaalt niks over wie de kosten van de akte van verdeling moet betalen. Jullie moeten dus samen afspreken wie de kosten van de akte van verdeling gaat betalen of hoeveel ieder zal betalen. Het is gebruikelijk dat de kosten door beide echtgenoten voor de helft worden betaald.

Bij de verdeling van een erfenis is het gebruikelijk dat de erfgenaam die de woning gaat krijgen de kosten draagt. Vergelijk het met kosten koper bij de koop van een woning.

Aan welke eisen moet een medische volmacht voldoen?

Bij het opstellen van een medische volmacht moet je wilsbekwaam zijn. Daarnaast moet je een gevolmachtigde aanwijzen in jouw volmacht.

Eisen medische volmacht

testament

Je wilt een levenstestament met een medische volmacht. Als je bij de notaris een medische volmacht opmaakt, moet die verklaring voldoen aan bepaalde eisen. Zo moet je bij het opstellen van een volmacht bij de notaris wilsbekwaam zijn. Dat betekent dat je moet kunnen begrijpen of overzien wat de gevolgen zijn van de medische volmacht. De notaris zal dit controleren. Als de notaris beoordeelt dat je niet wilsbekwaam bent, dan zal hij of zij de medische volmacht niet opstellen. Zie ook belehrungsplicht of zorgplicht.

Gevolmachtigde aanwijzen

Daarnaast moet je ook een gevolmachtigde aanwijzen in jouw volmacht. De gevolmachtigde, meestal een familielid of vertrouwenspersoon, kan dan namens jou beslissen (om wel of geen toestemming te geven). Ook zal ter volledigheid in de volmacht staan dat de gevolmachtigde jouw medische gegevens mag krijgen. Aan wie je de volmacht verleent, bepaal je zelf. Je kan niet worden verplicht om een medische volmacht te verlenen.

Mag de statutaire naam een afkorting zijn?

Ja je mag ook afkortingen in de naam gebruiken. Er zijn wel enkele eisen aan de naam van een rechtspersoon. Zo mag de naam niet verwarrend zijn en moeten er bij een BV bijvoorbeeld altijd de letters BV in de naam staan.

Brief

Statutaire naam

De statutaire naam van een rechtspersoon moet bij de oprichting worden opgenomen in de statuten. De wet verplicht niet dat je de statutaire naam voluit moet schrijven. Wel moet de statutaire naam niet verwarrend zijn en voldoende onderscheidend zijn in vergelijking met andere namen. Als de afkorting verwarrend is, dan moet je de naam wijzigen. Bij de oprichting zal de notaris hierop letten.

Meestal wordt in de statuten de naam voluit genoemd en daarna de afkorting vermeld.

Rechtsvorm verplicht in de naam

Voor de Naamloze en Besloten Vennootschap geldt dat de rechtspersoon de rechtsvorm ook moet opnemen in de statutaire naam. Dat mag je afkorten tot NV en BV. Dat is ook het geval bij een stichting of vereniging. Daar kan je zelf kiezen hoe je dat woord in de naam wil verwerken.

Speciale tekens en symbolen in statutaire naam?

Mag je ook speciale tekens of symbolen in jouw statutaire naam opnemen? De wet zegt daar niks over. Je mag dus speciale tekens, zoals @, # en $, opnemen in jouw statutaire naam. Maar bij de Kamer van Koophandel kan je er soms wel mee in de problemen komen.

Zeker als jouw (enige) handelsnaam hetzelfde is als jouw statutaire naam met symbolen. Volgens de Kamer van Koophandel mag je namelijk uitsluitend de tekens @, & en + in je handelsnaam gebruiken. Andere lees- en speciale tekens als bijvoorbeeld (), ?, !, *, #, en / zijn niet toegestaan in je handelsnaam.

© 2026 · DoeHetZelfNotaris
  • Veilige gegevensoverdracht
  • SSL certificaat